Ο Κωνσταντίνος Κατσούλης είναι ένας φέρελπις νέος μουσικός, ένα είδος καλλιτέχνη που τόσο έχει ανάγκη κάθε ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Έχει αφιερώσει τη ζωή του με αξιοθαύμαστο ζήλο στην μουσική και, πιο συγκεκριμένα, στην κλασική μουσική, ένα αρκετά παρεξηγημένο είδος. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, το Κέντρο Πολιτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας πήρε την πρωτοβουλία για μια νέα μουσικοθεατρική παράσταση εκπαιδευτικού χαρακτήρα, προκειμένου να φέρει πιο κοντά στο λυρικό θέατρο τόσο τα παιδιά όσο και τους εφήβους. Ο Κωνσταντίνος Κατσούλης όχι μόνο ανέλαβε την Μουσική Διεύθυνση, αλλά συμμετέχει και ο ίδιος παίζοντας πιάνο. Ευχαριστώ εγκάρδια για την όμορφη συνέντευξη!
Ως ένας άνθρωπος που ξεκίνησε το ταξίδι του στη μουσική από τα οκτώ του μόλις χρόνια ζωής, ποιο πιστεύετε πως είναι το πραγματικό όφελος και η επίδραση της όπερας και της κλασικής μουσικής σε ένα νέο παιδί;
Η ενασχόληση με την κλασική μουσική, είτε μέσα από την συνειδητή ακρόαση είτε την εκμάθηση ενός οργάνου, συμβάλλει στην πολύπλευρη ανάπτυξη του ατόμου, ιδιαίτερα των παιδιών. Σε έναν κόσμο που κινείται με φρενήρεις ρυθμούς και δίνει έμφαση στο γρήγορο, το εύκολο και το επιφανειακό, η ακρόαση κλασικής μουσικής καλλιεργεί ακριβώς το αντίθετο. Ως τέχνη του χρόνου και του ήχου, μας προσκαλεί να εστιάσουμε στο «εδώ και τώρα», στη λεπτομέρεια και στα πολλαπλά επίπεδα της μουσικής. Η εκμάθηση κάποιου οργάνου, και ειδικότερα του πιάνο, πέρα από την αυταξία της μουσικής και την καλλιτεχνική έκφραση, έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι ενισχύει τη χωροταξική νοημοσύνη των παιδιών. Αναφορικά με την όπερα, μπορούμε να πούμε συνοπτικά: Η όπερα περιέχει τα πάντα! Είναι θέατρο, λογοτεχνία, ιστορία, εικαστικά, αρχιτεκτονική, χορός και, κυρίως, οργανική και φωνητική μουσική. Αποτελεί ένα από τα πιο «συμπυκνωμένα» είδη της ευρωπαϊκής τέχνης και πολιτισμού. Μόνο κερδισμένος και πολύπλευρα καλλιεργημένος μπορεί να είναι κάποιος που ασχολείται μαζί της!
Πώς είχε εκδηλωθεί αυτό το πηγαίο ταλέντο, η κλίση σας προς το συγκεκριμένο είδος τέχνης;
Θεωρώ πολύ σημαντικό κάποιος να έχει από μικρή ηλικία πολλαπλά ποιοτικά ερεθίσματα (συναυλίες, θέατρο, βιβλία, ηχογραφήσεις), καθώς και την απαραίτητη υποστήριξη. Για αυτό είμαι ευγνώμων προς την οικογένεια μου. Καθοριστική, όμως, θεωρώ υπήρξε αφενός η εκπαίδευση μου στο Μουσικό Σχολείο Ηρακλείου και το Παγκρήτιο Ωδείο και αφετέρου το άνοιγμα του Πολιτιστικού Κέντρου Ηρακλείου κατά την διάρκεια των μαθητικών μου χρόνων. Μέσα στις εξαιρετικές του υποδομές, είχα την ευκαιρία να απολαύσω μουσικές παραστάσεις οι οποίες με μύησαν στον μαγικό κόσμο των παραστατικών τεχνών. Η κλίση μου αυτή επιβεβαιώθηκε, νομίζω, στα 16, όταν πραγματοποίησα το «ντεμπούτο» μου με ένα ατομικό ρεσιτάλ πιάνο στην Πειραματική σκηνή του Πολιτιστικού Κέντρου. Σε αυτή την πρώτη συναυλία, η πειθαρχία της προετοιμασίας και η αδρεναλίνη του performance ήταν που με έκαναν να αποφασίσω με σιγουριά ότι θέλω να γίνω μουσικός!
Όπως είχατε δηλώσει και στη συνέντευξη Τύπου για τη παράσταση, ζούμε σε μια εποχή “fusion”, όσον αφορά στις μουσικές προτιμήσεις. Τι ποσοστό καταλαμβάνουν άλλα μουσικά είδη στη δική σας καθημερινότητα;
H ακρόαση μουσικής και δη κλασικής είναι για εμάς τους μουσικούς μία πολύ συνειδητή και εγκεφαλική διαδικασία. Το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μου περιέχει ακρόαση κλασικής μουσικής προετοιμαζόμενος για τις ακαδημαϊκές και καλλιτεχνικές υποχρεώσεις. Άλλα είδη μουσικής θα ακούσω μόνο αν βρεθώ σε έναν διαφορετικό χώρο -πράγμα διόλου σπάνιο-: ένα ρεμπετάδικο, ένα πανηγύρι, μία συναυλία πειραματικής μουσικής, ένα club. Ένας καλός μουσικός οφείλει να είναι και καλός εθνομουσικολόγος: ένας συλλέκτης μελωδιών, ρυθμών, υφών και κοινωνικών εμπειριών. Πολλοί μουσικοί ομολογούν ότι αποφεύγουν να ακούνε μουσική για να αποφορτιστούν. Προσωπικά επιλέγω fusion μουσική για αυτό τον σκοπό. Τώρα στην playlist μου έχω από έργα με πιο “allegro” διάθεση, όπως το «Bach In Brazil» του Henrique Cazes και το «Picnic Suite» του Claude Boiling, μέχρι soundscapes και lo-fi μουσική.
Ισχύει ότι έχει παρατηρηθεί μείωση αριθμών στο παγκόσμιο κοινό της κλασικής μουσικής και της όπερας, πολλώ δε μάλλον στην Ελλάδα; Εάν ναι, πού νομίζετε πως οφείλεται αυτό;
Πρόκειται για μία παρανόηση! Τόσο παγκοσμίως, όσο και πανελλαδικώς, ο αριθμός των ακροατών κλασικής μουσικής βαίνει, εάν και όχι με αμιγώς εμπορικούς όρους, σταθερά αυξανόμενος. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι πλατφόρμες streaming και οι δημιουργοί περιεχομένου έχουν κάνει την κλασική μουσική πολύ περισσότερο προσβάσιμη, εύληπτη ακόμη και διασκεδαστική σε εντελώς καινούργιο κοινό. Η νέα γενιά -Gen Z- ανακαλύπτει την αξία και διαχρονικότητα του κλασικού στην τέχνη, χωρίς τα στερεότυπα και τους κοινωνικοοικονομικούς περιορισμούς του παρελθόντος. Ειδικότερα στην Ελλάδα, παρά την οικονομική κρίση, παρατηρείται πολλαπλασιασμός και αναβάθμιση των μουσικών θεσμών. Νέα μουσικά σχολεία, μαθητικές και επαγγελματικές ορχήστρες, θέατρα, ιδρύματα και πανεπιστημιακά τμήματα δημιουργούν μία νέα γενιά μουσικόφιλων και ευκαιρίες εμάς για τους επαγγελματίες. Φυσικά και θα ήταν αφελές να προσποιηθούμε ότι όλα είναι ιδανικά: η Ελλάδα χρειάζεται ακόμη πολύ δρόμο ώστε να φτάσει όχι μόνο χώρες ευρωπαϊκές, αλλά ακόμη και γειτονικές των Βαλκανίων. Ειδικότερα, είναι μεγάλο τραύμα για την Θεσσαλονίκη η απουσία δικής της όπερας. Η «Όπερα Θεσσαλονίκης» λειτουργούσε με εξαιρετικές παραγωγές μέχρι την δεκαετία της κρίσης. Τα απανωτά sold out των παραγωγών όπερας του Κ.Π.Π.Κ.Μ. και του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης αποδεικνύουν ότι η επανασύσταση αυτού του οργανισμού δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα κοινού και καλλιτεχνών.
Μέσα από την αξιοθαύμαστη πορεία σας, υπάρχει κάποια στιγμή, ένα γεγονός, που να έχει χαραχτεί εσαεί στη ψυχή σας;
Ακούγεται κοινότυπο, όμως μου είναι αρκετά δύσκολο να επιλέξω μόνο μία στιγμή! Θα ήθελα να αναφέρω τρεις στιγμές για διαφορετικούς λόγους. Η πρώτη ήταν το ρεσιτάλ πιάνο στο Μινωικό Ανάκτορο Μαλίων την ημέρα της αυγουστιάτικης πανσελήνου στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Υπουργείου Πολιτισμού. Ομολογουμένως, μία συναυλία σε ένα τέτοιο μέρος ήταν ένα παιδικό όνειρο που έγινε πραγματικότητα. Το σκηνικό, με το ολόγιομο φεγγάρι, τις φωτισμένες αρχαιότητες και το επιβλητικό όρος Σελένα, μαζί με τη μουσική, τα νυκτερινά του Poulenc, του Respighi και του Chopin, ενίσχυαν το ονειρικό στοιχείο της συναυλίας. Η δεύτερη ήταν η χριστουγεννιάτικη συναυλία της Συμφωνικής Ορχήστρας του Α.Π.Θ. όπου, ύστερα από ακρόαση, είχα την τιμή να ερμηνεύσω το Piano Concerto Νο.11 σε Ρε μείζονα του J. Haydn. Η «αναμέτρηση» με την ορχήστρα, το πολυπληθές κοινό, τη δεξιοτεχνία και στιλιστική απόδοση του έργου, ήταν από τα ενδιαφέροντα και απαιτητικά πράγματα που έχω αντιμετωπίσει ως πιανίστας. Η τρίτη ήταν η συναυλία με τα Carmina Burana πάλι με την Συμφωνική Ορχήστρα του Α.Π.Θ., όπου έπαιζα primo Piano. Συγκεκριμένα η ώσμωση ορχήστρας, πιάνου, χορωδίας, λόγου, ρυθμού και απλής «μαγείας» της μουσικής στη μετάβαση από το “Ave Formorissima” στο τελικό “O Fortuna”, ήταν μία από τις πιο συγκινητικές, υπερβατικές και ανατριχιαστικές στιγμές που έχω βιώσει επί σκηνής.
Έχετε αποδείξει εμπράκτως ότι το ταλέντο οφείλει να συνοδεύεται από αφοσίωση. Ποιο είναι το επόμενο βήμα στη καριέρα σας;
Ακαδημαϊκά, θα ήθελα ολοκληρώσω τη διπλωματική μου στην ενορχήστρωση και στη διεύθυνση ορχήστρας στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. Έπειτα θα ήθελα να συνεχίσω τις σπουδές μου στην διεύθυνση ορχήστρας στην Γερμανία. Καλλιτεχνικά, έχω τον διαρκή πόθο μου να μένω ενεργός! Εκτός από την ορχηστρική μουσική (και ειδικότερα την ορχηστρική μου μουσική που περιλαμβάνει πιάνο) θα ήθελα να έχω περισσότερες ευκαιρίες συνεργασίας με τραγουδιστές σε μουσική δωματίου, όπερες και εν γένει μουσικό θέατρο. Πάντως η αλήθεια είναι ότι μέσω αυτής της παραγωγής αναζωπυρώθηκε η αγάπη μου για το θέατρο! Έχω αρκετές σκέψεις για συνεργασίες με ηθοποιούς, είτε μέσα από το είδος του πιανιστικού μελοδράματος, είτε μέσα από την συγγραφή μουσικοπαιδαγωγικών προγραμμάτων. Παραδείγματος χάριν, το Καρναβάλι των Ζώων του Saint Saens προσφέρεται για πολλές δημιουργικές ιδέες, τόσο μουσικά, όσο και θεατρικά!
Συνέντευξη: ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΕΡΤΣΙΔΗΣ
Πληροφορίες:
“Πάμε… όπερα;”
Συντελεστές
Κείμενο Λίζα Κωνσταντοπούλου
Σκηνοθεσία- κοστούμια Αθανάσιος Κολαλάς
Συμμετέχουν νέοι ταλαντούχοι μουσικοί, λυρικοί τραγουδιστές και ηθοποιοί από την Περιφέρεια κεντρικής Μακεδονίας
Μουσική Διεύθυνση/Προετοιμασία – Πιάνο Κωνσταντίνος Κατσούλης
Βιολί Παρασκευή Καδαλά
Τσέλο Δημήτρης Ντάνης
Μέτζο Σοπράνο Βασιλική Πολύχρονου
Βαρύτονος Κωνσταντίνος Σταφυλίδης
Σοπράνο Γιώτα Κοντού
Ηθοποιός Γιώργος Χριστοφορίδης
Ηθοποιός Λιθοξόπουλος Αντώνης
Ενορχηστρώσεις Κωνσταντίνος Γρηγορίου
Βοηθός Ενδυματολόγου Κυβέλη Χατζώκου Λυμπέρη
Διάρκεια: 80 λεπτά.
Είσοδος ελεύθερη
Προγραμματισμένες παραστάσεις
19/10/2024 Ώρα 18:00 Δήμος Πυλαίας Χορτιάτη, Αμφιθέατρο Σταύρος Κουγιουμτζής, Δημαρχείο Πανοράματος
20/10/2024, Ώρα 12:00 Δήμος Ωραιοκάστρου, Δημοτικό Κτίριο Παύλος Μελάς αίθουσα Πολιτισμού “Νέλυ Δελλή”
2/11/2024, Ώρα 18:00, Δήμος Χαλκηδόνας, Πνευματικό Κέντρο Κουφαλίων «Κ. Χατζάκος»
3/11/2024, Ώρα 18:00, Π.Ε. Χαλκιδικής, Δήμος Πολυγύρου, Δημοτικό Θέατρο Πολυγύρου
9/11/2024, Ώρα 18:00, Δήμος Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Καραπάντσειο Πολιτιστικό Κέντρο Αμπελοκήπων
10/11/2024, Ώρα 18:00 Δήμος Κορδελιού Ευόσμου Πολυλειτουργικό Κέντρο Δήμου Κορδελιού Ευόσμου- θέατρο Μίκης Θοδωράκης
30/11/2024, Ώρα 18:00, Δήμος Καλαμαριάς Δημοτικό Θέατρο “Μελίνα Μερκούρη”
01/12/2024 , Ώρα 18:00 Π.Ε. Σερρών, Δήμος Ηρακλειας Δημοτικό Κινηματοθέατρο Ηράκλειας.
