Αυτοί που ήθελαν να αλλάξουν το θέατρο, το σέβονται, επειδή πρωτίστως το ξέρουν.
Χωρίς κανένα ενδοιασμό και κυρίως χωρίς ίχνος κολακείας, πρόκειται για μια εξαιρετική παράσταση. Είναι όμως μόνο παράσταση; Μήπως είναι ένα εικαστικό δρώμενο; Μήπως μια Πασχαλινή ακολουθία με εξαίσιες ψαλμωδίες; Μήπως μια σύγχρονη αρχαία τραγωδία; Ή μήπως είναι ο πάντα επίκαιρος μύθος του Προμηθέα, ή το παραμύθι ενός πρίγκιπα της Ανατολής, ή η ιστορία του Ορέστη, όπου ο… «αυτός» γίνεται παγκόσμιος; Χωρίς καμμιά αμφιβολία, πρόκειται για μια συνάθροιση ταλαντούχων ανθρώπων, μπροστά και πίσω από τη σκηνή, ενώ η τόσο αρμονική συνύπαρξη τεχνών και καλλιτεχνών, καθιστά την όλη παράσταση ένα πολιτισμικό γεγονός!
Η παράσταση ξεκινάει κατά την έλευση των θεατών στην αίθουσα. Εκεί έρχεσαι αντιμέτωπος με το υπέροχο σκηνικό δρώμενο, με ήχους, μουσική και άρωμα Ανατολής, σε μια αρμονική, άρα σαφώς όχι τυχαία σύμπραξη καλλιτεχνών.
Η ενδυματολόγος Νεφέλη Νικολαϊδη, έχει ντύσει ευδιάκριτα τους πάντες ως ήρωες τραγωδίας. Καταλαβαίνεις αμέσως τον χορό, τον βασιλιά, τους Θεούς, τον κεντρικό ήρωα, που ως νέος έχει το πιο φινετσάτο κουστούμι, χωρίς διόλου να ξεφεύγει όμως από την κεντρική γραμμή της τραγωδίας. Την επιμέλεια της κίνησης έχει κάνει η Μαριάνθη Ψωματάκη και μας προσφέρει το εμβληματικό μπλέξιμο των τριών Θεών σε ένα σώμα, αλλά και την εξαιρετικά δουλεμένη στην λεπτομέρεια της πάλη, μεταξύ του Βασιλιά και του ήρωα.
Ο Δημήτρης Γεωργόπουλος, έχει φτιάξει ένα υπέροχο, λειτουργικό, λιτό σκηνικό, στο οποίο όμως δεσπόζει ένα μεγαλόπρεπο φεγγάρι, που με την συνδρομή των φωτισμών της Αθηνάς Μπανάβα, θαρρείς και βρίσκεται κρυμμένη, αλλά παρούσα η ποίηση του Λόρκα.
Η μουσική του Μάριου Αποστολακούλη με έντονα στοιχεία Ανατολής στη σύνθεση, σε ταξιδεύει πραγματικά. Πότε στο χορό των Φοινισσών στη Θήβα, πότε στο θρήνο της Εκάβης στην Τροία, μέχρι σε σκηνικό Χολλυγουντιανής παραγωγής, όπου μια απόκοσμη μουσική συμβάλει στον αντιπολεμικό και αντιεξουσιαστικό χαρακτήρα του έργου.
Σαφέστατα πρέπει να εξάρουμε τον γυναικείο χορό με τις υπέροχες φωνές των: Ελίνα Αντωνίου, Νεφέλη Γκίκογλου, Γεωργία Ποντσουκτσή, Ελένη Χριστοφή, που με την διδασκαλία της Νατάσας Τσακηρίδου, δεν έχουν σε τίποτα να ζηλέψουν αντίστοιχο χορό τραγωδίας του Εθνικού Θεάτρου. Και σαν άλλες Ευμενίδες, είναι έτοιμες να συμπράξουν με το καλό, σαν μάνες όμως θρηνούν.
Στη συνέχεια παίρνει το λόγο ως Θεός, ο Δημήτρης Κρίκος, που με τον ισχυρό λόγο του δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της δικαιοσύνης. Ποια δικαιοσύνης όμως; Της δικής τους, των Θεών. Έτσι καταφέρνει, όσο τονίζει την Θεία δίκη, τόσο πιο άδικη να ακούγεται στα αυτιά των ανθρώπων. Υπό την σκέπη του και την επιρροή του μέσα από ένα αλυσιδωτό μπλέξιμο χεριών και σώματος, ως Θεές οι: Αριάδνη Κώστα και Χριστίνα Χαλκιά, που ωστόσο μέσα σε αυτό το μπλέξιμο κρατούν τον αγέρωχο χαρακτήρα τους, έτσι ώστε όταν δεν είναι δίπλα του, να αποκτούν σθεναρό λόγο με δυνατή σκηνική παρουσία.
Ο Θάνος Πουμάκης εκφράζει με στοιβαρότητα και σθένος τον ρόλο του Βασιλιά. Του Βασιλιά που πρέπει να κρατήσει την εξουσία του και να διατηρήσει τους νόμους των Θεών, επειδή κυβερνάει ελέω Θεών και κατά συνέπεια και των ανθρώπων που υπακούν στους Θεούς. Για αυτό και είναι έτοιμος να παλέψει και να σκοτώσει για την εξουσία του, αφού χωρίς αυτήν, δεν έχει τίποτα.
Ο Θανάσης Τζιντζιός, έχει επωμιστεί το ρόλο του «αυτού» ή του νεαρού διεκδικητή. Με την καθαρότητα του προσώπου, του λόγου και των εκφραστικών του μέσων, χωρίς να θυμίζει ή να μιμείται κανέναν, βλέπεις έναν καινούργιο «Ορέστη» να μάχεται στο όνομα του αδικοχαμένου πατέρα του.
Το κείμενο. Το μαγικό συστατικό της παράστασης. Εμπνευσμένο από τους στίχους του Νίκου Γκάτσου. Γεμάτο όμως και από την έμπνευση της Αμαλίας Κοντογιάννη που το έγραψε. Που ένωσε το λόγο του Γκάτσου, αλλά ίσως και άλλων λαϊκών παραδόσεων, με τη φόρμα της τραγωδίας , ενώ μιλάει για ένα θέμα που παραμένει σύγχρονο και πολύ επίκαιρο: Της επιβολής της εξουσίας, με την συνδρομή των νόμων και των κανόνων της δικαιοσύνης, που η ίδια η εξουσία επέλεξε και για αυτό αλληλοϋπερασπίζονται! Πόσες φορές δεν έχουμε δει στις μέρες μας, την εξουσία να τιμά την δικαιοσύνη και τους λειτουργούς της, όταν αυτοί βγάζουν αποφάσεις που την ωφελούν.
Η Σκηνοθεσία. Ο Χάρης Θώμος, δεν είναι ένας ακόμη κατ’ ανάγκη, ή κατά συνθήκη σκηνοθέτης αλλά ένας κατ’ ουσίαν σκηνοθέτης, με βαθιές γνώσεις θεάτρου. Αυτό γίνεται αντιληπτό από το πρώτο λεπτό της παράστασης. Έτσι κατάφερε και έφτιαξε πάλι, όπως και στην «Πετριχώρα» ένα ολόκληρο δικό του σύμπαν, μέσα στο οποίο κινούνται αρμονικά όλοι οι συντελεστές της παράστασης, γιατί έχει ένα όραμα ξεκάθαρο, που ναι μεν έχει τις ρίζες του στις απαρχές του θεάτρου, όμως πάντα είναι καινούργιο και αυτούσιο. Επίσης έχει δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην εκφορά του λόγου και από αυτό βγαίνουνε κερδισμένοι όλοι οι ηθοποιοί, που χαίρεσαι να τους ακούς. Χωρίς βιασύνη, χωρίς πομπώδεις εκφράσεις, αλλά με σταθερότητα και σιγουριά στο λόγο τους, με ευδιάκριτο τον κάθε χαρακτήρα. Η παράστασή του δεν είναι απλώς καλοσκηνοθετημένη, είναι άρτια, αριστουργηματική θα έλεγα και σίγουρα προϊόν συλλογικής, αλλά και επίμονης δουλειάς από τον καθένα ξεχωριστά. Εκεί όμως που υπάρχει μια εκπληκτική σύμπνοια κειμένου και σκηνοθεσίας, είναι το θέμα της λύτρωσης, που ενώ είναι βασικό συστατικό της αρχαίας τραγωδίας, εδώ απουσιάζει. Σκόπιμα. Γιατί η τραγωδία, καταδεικνύει και στηλιτεύει την εξουσία με τέτοιο τρόπο ώστε ο τιμωρός της να δικαιολογείται και να εξιλεώνεται, ακόμα και όταν φονεύει τους φορείς της. 2.500 χρόνια μετά, η πολιτική βία, δεν είναι απλά προ των πυλών , αλλά ο πυλώνας του συστήματος. Και όταν εναντιωθείς στην εξουσία θα βάλει όλους τους μηχανισμούς της (κάποτε έφτανε μόνο η επίκληση των Θεών ) όχι μόνο δεν θα βρεις τη λύτρωση, αλλά θα βρεθείς κατηγορούμενος και θύμα, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι θα πάψεις να εναντιώνεσαι .
Καληνύχτα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος δε θα αλλάξει ποτέ.
Όμως αυτό το θέατρο, στο οποίο βαθιά πιστεύω και εγώ, μπορεί να γίνει καλύτερο με τέτοιες παραστάσεις!
Και μιλώντας για παραστάσεις , επειδή μόλις άρχισαν δείτε περισσότερες πληροφορίες και κλείστε τη θέση σας στο https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/aytos-pou-ithele-na-allaksei-ton-kosmo/ Για τις προσεχείς Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, (4-6 Μαίου) Δευτέρα Τρίτη (11 και 12 Μαίου)
Γράφει ο Κωνσταντίνος Ραβνιωτόπουλος
