Το «Football – Το παιχνίδι της ανθρωπότητας» του Θανάση Τριαρίδη επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη και παρουσιάζεται στο Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης, σε σκηνοθεσία και σκηνογραφία του Τριαντάφυλλου Δελή, με ερμηνευτή τον Σήφη Πολυζωίδη. Η παράσταση έχει ήδη διαγράψει τη δική της πορεία σε άλλους θεατρικούς χώρους, αξιοποιεί το ποδόσφαιρο ως αλληγορικό πεδίο και το μετατρέπει σε καθρέφτη της ανθρώπινης ιστορίας.
Στη σκηνή εκτυλίσσεται μια σατιρική αναδρομή στη βίαιη ιστορία του ποδοσφαίρου. Ο Σήφης Πολυζωίδης εμφανίζεται με έναν σάκο από τον οποίο αντλεί ρούχα και αντικείμενα, αλλάζοντας διαδοχικά επτά ρόλους μπροστά στα μάτια του κοινού. Από τον πρωτόγονο άνθρωπο έως τον σύγχρονο οπαδό, από μορφές εξουσίας έως θύματα της ιστορίας, οι μεταμορφώσεις συνδέουν εποχές και πρόσωπα μέσα από μια αφήγηση που ισορροπεί ανάμεσα στη σάτιρα και στη σκοτεινή υπερβολή. Εικόνες ωμής βίας και συμβολισμού, όπως τα κεφάλια που γίνονται μπάλες ή το έμβρυο που μετατρέπεται σε αντικείμενο παιχνιδιού, συνθέτουν μια σκηνική σύνθεση που προκαλεί γέλιο και ταυτόχρονα έντονο προβληματισμό.
Το κείμενο του Θανάση Τριαρίδη φέρει τη γνώριμη αιχμηρή του ταυτότητα. Μέσα από υπερβολή, σαρκασμό και ιστορικές αναφορές, διαμορφώνει έναν λόγο με πολιτική ένταση και θεατρική ενέργεια. Το ποδόσφαιρο λειτουργεί ως δραματουργικό όχημα που οδηγεί σε μια ευρύτερη ανάγνωση της εξουσίας, του πλήθους και της διαρκούς ανακύκλωσης της βίας στην ανθρώπινη ιστορία. Η γραφή του τοποθετεί τον θεατή στο κέντρο της σκηνικής εμπειρίας και καλλιεργεί μια συνθήκη ενεργής συμμετοχής. Ο λόγος αποκτά ρυθμό, πρόκληση και σαφή στόχευση, συνδέοντας το παιχνίδι με την ιστορία και το θέαμα με την κοινωνική συνείδηση.
Η σκηνοθεσία και η σκηνογραφία του Τριαντάφυλλου Δελή μετατρέπουν τη σκηνή σε αρένα σύγχρονου πολιτισμού. Καθίσματα που θυμίζουν κερκίδα, δίχτυ στο βάθος, μπάλες, κώνοι και λάστιχα προπόνησης συνθέτουν ένα πεδίο μάχης όπου το παιχνίδι συναντά την ιστορία. Ο χώρος λειτουργεί ως ζωντανός μηχανισμός έντασης. Κάθε αντικείμενο αποκτά δραματουργική χρήση, κάθε μετατόπιση σώματος αλλάζει ισορροπίες. Η λιτότητα της εικόνας ενισχύει τον λόγο και το σώμα, καλλιεργώντας μια αίσθηση διαρκούς αναμέτρησης. Σκηνή και κερκίδα συνδέονται σε ένα ενιαίο πεδίο όπου η δράση ξεφεύγει από τα όρια και αγγίζει άμεσα τον θεατή.
Ο Σήφης Πολυζωίδης σηκώνει μόνος του ένα απαιτητικό σκηνικό φορτίο και το διαχειρίζεται με εντυπωσιακή ακρίβεια. Οι επτά ρόλοι εναλλάσσονται με ταχύτητα, καθαρή σωματική διαφοροποίηση και απόλυτο έλεγχο ρυθμού. Κάθε μεταμόρφωση εκτυλίσσεται μπροστά στο κοινό, με αλλαγές ρούχων που αποκαλύπτουν τη διαδικασία και ενισχύουν τη θεατρικότητα της πράξης.
Η ερμηνεία του στηρίζεται στη δυναμική του σώματος. Το βάρος μετατοπίζεται, η στάση μεταμορφώνεται, το βλέμμα αποκτά διαφορετική ποιότητα. Η φωνή προσαρμόζεται σε κάθε χαρακτήρα με ρυθμικές διακυμάνσεις και σαφή άρθρωση, δημιουργώντας διακριτές ταυτότητες με καθαρότητα και συνέπεια. Η σκηνική αντοχή του παραμένει σταθερή σε όλη τη διάρκεια της παράστασης.
Η σχέση με το κοινό αποτελεί βασικό άξονα της δράσης. Ο ηθοποιός υψώνει τη μπάλα προς το κοινό, δημιουργεί την αίσθηση ότι θα τη ρίξει, διατηρεί την ένταση για λίγα δευτερόλεπτα και τελικά συγκρατεί την κίνηση. Το γέλιο γεννιέται από αυτή τη διαχείριση της προσδοκίας. Στο φινάλε, η χειρονομία ολοκληρώνεται με την εκτόξευση μιας ελαφριάς μπάλας προς το κοινό, ως μια σαφής υπενθύμιση ότι το παιχνίδι αφορά και τους ίδιους τους θεατές.
Ανάλογη ένταση διαμορφώνεται και στη σκηνή με τον κουβά της λάσπης. Η κίνηση προς μια θεατή δημιουργεί προσμονή, η κορύφωση έρχεται στιγμιαία και η λάσπη καταλήγει στον τοίχο της σκηνής. Το ίχνος που μένει στον χώρο εντείνει τη σκηνική αίσθηση σύγκρουσης, όπου η πρόκληση και το χιούμορ συνυπάρχουν.
Οι σκηνικές αυτές χειρονομίες αποκαλύπτουν έναν μηχανισμό χειραγώγησης της έντασης. Ο ηθοποιός δημιουργεί προσδοκία, διατηρεί τη σιωπή, κορυφώνει την αγωνία και οδηγεί το κοινό σε γέλιο. Η διαδικασία θυμίζει τη λειτουργία του γηπέδου, όπου το πλήθος κινείται ρυθμικά μέσα από κοινές αντιδράσεις. Η παράσταση αξιοποιεί αυτή τη δυναμική για να φωτίσει τον τρόπο με τον οποίο η επιθετικότητα μετατρέπεται σε θέαμα και το πλήθος συμμετέχει ενεργά στη σκηνική εμπειρία.
Σε κοινωνικό επίπεδο, η παράσταση φωτίζει τη λειτουργία του πλήθους και τη μετατροπή της βίας σε θέαμα. Το γήπεδο λειτουργεί ως μικρογραφία κοινωνίας, όπου η ένταση οργανώνεται, κατευθύνεται και εκτονώνεται συλλογικά. Σε ψυχολογικό επίπεδο, η διαχείριση της προσδοκίας και της στιγμιαίας απειλής αναδεικνύει τη γοητεία που ασκεί η ένταση όταν βιώνεται μέσα σε ασφαλές πλαίσιο. Το κοινό συμμετέχει, γελά, ανακουφίζεται, και μέσα από αυτή τη διαδικασία έρχεται σε επαφή με τον δικό του ρόλο στο παιχνίδι.
Η συνθήκη αυτή επεκτείνεται πέρα από το γήπεδο και αγγίζει τη σύγχρονη εποχή του θεάματος. Η λογική της κερκίδας συναντά τον δημόσιο λόγο των κοινωνικών δικτύων, όπου η σύγκρουση παράγει ορατότητα και η ένταση διαχέεται γρήγορα στο πλήθος. Το παιχνίδι αποκτά διαρκή παρουσία και η επιθετικότητα μετατρέπεται σε μορφή ψυχαγωγίας. Μέσα από αυτή τη σύνδεση, η παράσταση αποκτά σύγχρονη αιχμή και συνομιλεί άμεσα με τον τρόπο που η κοινωνία οργανώνει και καταναλώνει την ένταση.
Στο φινάλε, ο Σήφης Πολυζωίδης ανεβαίνει στις κερκίδες και κρατώντας μια μπανάνα μιμείται τον πίθηκο, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα από τα πιο φορτισμένα σύμβολα του ποδοσφαιρικού χώρου. Η εικόνα λειτουργεί ως καθρέφτης του πλήθους. Αγγίζει τη ρατσιστική μνήμη των γηπέδων, φωτίζει την επιστροφή του ανθρώπου σε πρωτόγονες μορφές συμπεριφοράς μέσα στη συλλογική ένταση και ταυτόχρονα μεταφέρει το βλέμμα προς τον ίδιο τον θεατή. Η κίνηση προς την κερκίδα καταργεί τα όρια ανάμεσα στη σκηνή και στο κοινό. Σκηνή και πλατεία γίνονται ένα ενιαίο πεδίο, όπου ο πολιτισμός, το παιχνίδι και το ένστικτο συναντώνται σε μια εικόνα που συμπυκνώνει ολόκληρη τη δραματουργική πρόταση της παράστασης.
Μέσα από αυτή τη σκηνική διαδρομή, το «Football – Το παιχνίδι της ανθρωπότητας» αφήνει τη σκηνή να ηχήσει σαν γήπεδο μετά τη λήξη. Το παιχνίδι ολοκληρώνεται, η ένταση καταλαγιάζει, όμως το ίχνος της παραμένει στον χώρο και στη σκέψη. Το γέλιο, η πρόκληση, η εικόνα του πλήθους επιστρέφουν ως αντήχηση. Ο θεατής φεύγει με την αίσθηση ότι το παιχνίδι συνεχίζεται έξω από το θέατρο, εκεί όπου η κοινωνία οργανώνει τη δική της κερκίδα. Και ίσως, για μια στιγμή, κοιτάζει γύρω του με διαφορετικό βλέμμα.
Γράφει η Κατερίνα Ματσά
Πληροφορίες παράστασης
Συντελεστές:
Ερμηνεύει: Σήφης Πολυζωίδης
Σκηνοθεσία-σκηνογραφία: Τριαντάφυλλος Δελής
Κίνηση: Πασχαλιά Ακριτίδου
Μουσική: Γιώργος Οικονόμου
Φωτισμός: Δημήτρης Κοκολινάκης
Διασκευή τραγουδιού: TheSkelters
Γραφιστικά: valialavd.com
Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης
Κωνσταντινουπόλεως 75
Τηλέφωνο: 2311218224
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Παρασκευή έως και Κυριακή στις 21:00
Από 20 Φεβρουαρίου ως 1η Μαρτίου