Τη φράση τη χρησιμοποιούμε όταν επικρατεί σύγχυση, όταν οι άνθρωποι έχουν διαφορετικούς στόχους ή όταν μια ομάδα κινείται χωρίς κοινή κατεύθυνση. Με λίγα λόγια, ο καθένας κάνει το δικό του και το αποτέλεσμα είναι χάος.
Η προέλευσή της φαίνεται να συνδέεται με τα χρόνια της Επανάστασης του 1821. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει καταστάσεις όπου στρατιωτικά σώματα ή ομάδες ανθρώπων ξεκινούσαν με κοινό σκοπό, αλλά στην πορεία ακολουθούσαν διαφορετικές κατευθύνσεις και διαφορετικά σχέδια. Έτσι, ενώ θεωρητικά όλοι συμμετείχαν στην ίδια προσπάθεια, στην πράξη ο καθένας κατέληγε αλλού.
Η Χίος και η Μυτιλήνη, δύο μεγάλα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, χρησιμοποιήθηκαν ως χαρακτηριστικά παραδείγματα δύο διαφορετικών προορισμών. Όταν κάποιος τραβούσε για τη Χίο και κάποιος άλλος για τη Μυτιλήνη, ήταν φανερό ότι δεν υπήρχε κοινή πορεία.
Με το πέρασμα των χρόνων η φράση πέρασε στη λαϊκή γλώσσα και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα σε αμέτρητες περιστάσεις. Μπορεί να ακουστεί σε μια παρέα που αδυνατεί να αποφασίσει πού θα πάει, σε μια οικογένεια που διαφωνεί για τα σχέδιά της ή ακόμη και σε μια επιχείρηση όπου ο καθένας ακολουθεί διαφορετική στρατηγική.
Σήμερα, όταν λέμε: «Άλλος για Χίο τράβηξε κι άλλος για Μυτιλήνη» εννοούμε ότι απουσιάζει η συνεννόηση, η κοινή κατεύθυνση και ο συντονισμός. Ο καθένας κινείται προς τον δικό του προορισμό, με αποτέλεσμα να χάνεται ο αρχικός σκοπός.
Γράφει ο Φρίξος Μπούκουρης
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας • Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (ΑΠΘ) • Γ. Μπαμπινιώτης, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας • Ν. Πολίτης, Παροιμίαι του Ελληνικού Λαού