
Σε κάθε γειτονιά υπήρχε κάποτε ο γνώριμος ήχος από τις ρόδες ποδηλάτων που γύριζαν στον χωματόδρομο. Το ποδήλατο ήταν για πολλά παιδιά η πρώτη πραγματική γεύση ελευθερίας, το μέσο για να ανακαλύψουν τον κόσμο λίγο παραπέρα από το κατώφλι του σπιτιού τους.
Τα καλοκαίρια, οι παρέες μαζεύονταν στις αλάνες, έστηναν αυτοσχέδιους αγώνες και έκαναν βόλτες μέχρι να τους φωνάξουν οι μανάδες να γυρίσουν. Οι δρόμοι γέμιζαν με παιδικές φωνές και γέλια και ένα ποδήλατο γινόταν το εισιτήριο για μικρές περιπέτειες.
Το ποδήλατο έδινε στα παιδιά αίσθηση ανεξαρτησίας και ευθύνης. Να μάθουν να κρατούν ισορροπία, να προσέχουν τις στροφές, να βοηθούν τον φίλο που έπεσε και γδάρθηκε. Ήταν μια «άσκηση ζωής» που μάθαινε στα παιδιά την αξία της παρέας, της συνεργασίας αλλά και της αντοχής.
Στις γειτονιές της δεκαετίας του ’60 και του ’70, το ποδήλατο ήταν σύμβολο εποχής. Όποιος αποκτούσε το πρώτο του ποδήλατο ένιωθε σαν να κατέκτησε τον κόσμο. Μπορεί να ήταν μεταχειρισμένο, συχνά με σκουριασμένα φτερά ή στραβωμένο τιμόνι, όμως κουβαλούσε όνειρα και ελευθερία.
Σήμερα, τα παιδιά παίζουν περισσότερο μέσα σε σπίτια και οθόνες. Το ποδήλατο παραμένει, αλλά έχει χάσει κάτι από την παλιά του μαγεία. Παρ’ όλα αυτά, όποιος θυμάται τις βόλτες στις αλάνες ξέρει ότι εκείνες οι στιγμές έφτιαξαν τις πιο γλυκές μνήμες της παιδικής ηλικίας.
Το ποδήλατο στις γειτονιές είναι κομμάτι πολιτισμού γιατί συνδέει γενιές. Ένας παππούς που βλέπει το εγγόνι του να μαθαίνει ποδήλατο θυμάται τη δική του πρώτη βόλτα. Ένας γονιός που τρέχει δίπλα στο παιδί του για να μην πέσει, ξαναζεί τη δική του ιστορία. Οι ρόδες γυρίζουν και μαζί τους γυρίζει κι ο κύκλος της ζωής.
Πηγή: Προφορικές μαρτυρίες και λαογραφικές συλλογές του Κέντρου Λαογραφίας Ακαδημίας Αθηνών
Γράφει ο Φρίξος Μπούκουρης