ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ρένα Καρθαίου – Η φωνή της παιδικής ψυχής στην ελληνική ποίηση

Υπάρχουν δημιουργοί που αφήνουν πίσω τους έργα. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που αφήνουν κάτι βαθύτερο: έναν τρόπο να βλέπεις τον κόσμο. Η Ρένα Καρθαίου υπήρξε μία από τις πιο αγαπημένες μορφές της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας, μια ποιήτρια που μίλησε με απλότητα και καθαρότητα στην ψυχή του παιδιού και άφησε ένα αποτύπωμα ανεξίτηλο στα σχολεία, στις βιβλιοθήκες και στις καρδιές γενεών.

Γεννημένη στην Αθήνα το 1917, η Καρθαίου αφιέρωσε τη ζωή της στη γνώση και στην αγάπη για τα παιδιά. Σπούδασε παιδαγωγικά και εργάστηκε ως δασκάλα, φέρνοντας μέσα στην τάξη φως, πίστη και ποίηση. Η διδασκαλία για εκείνη υπήρξε πάντοτε ζωντανή πράξη, γεμάτη ψυχή και δημιουργία. Ήταν πρόσκληση σε έναν κόσμο πιο όμορφο, πιο ευγενικό, πιο βαθύ. Και αυτός ο κόσμος αποτυπώθηκε στους στίχους της, σε κάθε λέξη που έγραψε, σε κάθε ιστορία που αφηγήθηκε.

Η γραφή της ξεχώριζε για την αμεσότητα και τη μουσικότητά της. Οι στίχοι της είχαν ρυθμό και απλότητα, μα ταυτόχρονα έκρυβαν μια σοφία που ακουμπούσε βαθιά στην παιδική ψυχή. Η Η Καρθαίου έγραφε για να μοιραστεί, να εμπνεύσει, να ξυπνήσει μέσα στα παιδιά τη χαρά της ανακάλυψης και την αγάπη για τη ζωή, τον άνθρωπο και τον τόπο τους. Στο έργο της συναντά κανείς τη φύση και τα χρώματά της, την πατρίδα και την ιστορία της, τη φιλία και την ειρήνη, την αγάπη και την ελπίδα.

Στο ποίημά της «Το παιδί και το δέντρο» γράφει:

«Το παιδί φίλησε το δέντρο
κι εκείνο απάντησε με θρόισμα
σαν να του χάριζε τραγούδι.
Κι έγιναν ένα η ρίζα και η καρδιά,
ο άνεμος και το χαμόγελο.»

Μέσα σε λίγους στίχους, η ποιήτρια μιλά για τη βαθιά σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τη χαρά της απλής, άδολης επαφής. Αυτή η απλότητα, τόσο χαρακτηριστική στη γραφή της, είναι και η μεγάλη της δύναμη.

Πολύ συχνά στα ποιήματά της η Καρθαίου ύψωνε το βλέμμα της προς τον ουρανό, συνδέοντας το παιδί με τα μεγάλα ιδανικά. Στο ποίημα «Η Ειρήνη» γράφει:

«Η ειρήνη περπατά ξυπόλυτη
μες στα χωράφια και γελά.
Τα στάχυα γέρνουν να την αγγίξουν
κι ο κόσμος ανθίζει ξανά.»

Η ευαισθησία της απλώθηκε πέρα από τους στίχους και άνθισε στα σχολικά βιβλία, που σημάδεψαν την εκπαίδευση επί δεκαετίες. Το έργο της μπήκε σε αναγνωστικά και ανθολογίες, έγινε τραγούδι σε σχολικές γιορτές και λόγος σε παιδικές φωνές. Τα ποιήματά της στόλιζαν αίθουσες και αυλές, μιλώντας για όσα αξίζουν να αγαπηθούν.

Η Ρένα Καρθαίου υπήρξε δημιουργός με βαθιά αίσθηση της ελληνικότητας. Η παράδοση, τα δημοτικά τραγούδια, οι εικόνες του τόπου και οι ρίζες της συλλογικής μνήμης διατρέχουν το έργο της. Μέσα από αυτή την ελληνική ψυχή, όμως, η ποίησή της απέκτησε και πανανθρώπινη διάσταση. Μίλησε για την αξία της ειρήνης, για την ανάγκη της αλληλεγγύης, για την τρυφερότητα που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Οι λέξεις της λειτουργούν σαν γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν, ανάμεσα στο παιδί και στον ενήλικα που δεν ξεχνά ποτέ το παιδί μέσα του.

Η αναγνώριση για το έργο της ήρθε τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Ποιήματά της μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες και διαβάστηκαν σε σχολεία εκτός Ελλάδας, ενώ τιμήθηκε με βραβεία και διακρίσεις για την προσφορά της στην παιδική λογοτεχνία. Πάνω από όλα όμως, η ίδια τιμήθηκε από την αγάπη των παιδιών και των εκπαιδευτικών, που βρήκαν στους στίχους της μια πηγή έμπνευσης και χαράς.

Η Ρένα Καρθαίου έφυγε από τη ζωή το 1999, αφήνοντας πίσω της έναν θησαυρό λέξεων και συναισθημάτων. Το έργο της συνεχίζει να ζει σε σχολικές αίθουσες, σε βιβλιοθήκες, σε φωνές που το απαγγέλλουν και σε καρδιές που το θυμούνται. Η ποίησή της παραμένει φρέσκια και επίκαιρη, γιατί μιλά για τα αιώνια: την αγάπη, την ειρήνη, τη φύση, τον άνθρωπο.

Και ίσως εκεί βρίσκεται και το μεγάλο της επίτευγμα. Η Ρένα Καρθαίου ύφανε ένα σύμπαν από ποιήματα, έναν κόσμο όπου το παιδί νιώθει ασφαλές να ονειρευτεί και να μεγαλώσει. Μας δίδαξε πως η ποίηση ανήκει σε όλους και γίνεται τρόπος να βλέπεις τον κόσμο με μάτια ανοιχτά και καρδιά καθαρή. Έκανε την ποίηση να μοιάζει με παιχνίδι και το παιχνίδι με μάθημα. Και μέσα από αυτό, άφησε το πιο όμορφο ίχνος: ένα χαμόγελο που συνεχίζει να ανθίζει κάθε φορά που ένα παιδί διαβάζει τους στίχους της.

Πηγές: Σύνδεσμος Συγγραφέων Παιδικής Λογοτεχνίας Ελλάδας (www.greekchildrensauthors.gr) | Εγκυκλοπαίδεια Παιδικής Λογοτεχνίας, Εκδ. Πατάκη | Ανθολογία Παιδικής Ποίησης – Ρένα Καρθαίου, Υπουργείο Παιδείας | Αρχείο Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος

Γράφει η Έρη Χριστοφορίδου

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to top button