ΒΙΒΛΙΟ

Κριτική: The First Ending – Όταν η κακιά βασίλισσα αμφισβητεί το πεπρωμένο της

Η Χιονάτη επιστρέφει στον κόσμο της λογοτεχνίας μέσα από μια σκοτεινή, ανατρεπτική αφήγηση που επαναπροσδιορίζει τους γνώριμους ρόλους του παραμυθιού και θέτει στο επίκεντρο την ανθρώπινη βούληση, την εξουσία και τα όρια της ελεύθερης επιλογής. Στο The First Ending, ο Georgios Vengka Margaritis στρέφει το βλέμμα στην κακιά βασίλισσα των Αδελφών Γκριμ, αναζητώντας πίσω από τη μορφή της μια σύνθετη προσωπικότητα, αντιμέτωπη με έναν κόσμο που απαιτεί από τους ήρωές του να ακολουθήσουν μια προδιαγεγραμμένη πορεία.

Με ατμόσφαιρα που αντλεί από τη γοτθική παράδοση και αφηγηματική προσέγγιση που συνδυάζει τη σκοτεινή φαντασία με τον φιλοσοφικό προβληματισμό, ο συγγραφέας μετατρέπει το γνωστό παραμύθι σε πεδίο διερεύνησης της μοίρας και της προσωπικής ευθύνης. Η ιστορία αποκτά τη δική της βούληση, επιβάλλει κανόνες και διεκδικεί την ολοκλήρωσή της, ενώ η βασίλισσα επιχειρεί να κατανοήσει τον μηχανισμό που καθορίζει τις πράξεις και το πεπρωμένο της.

Η πρώτη αυτή ιστορία του κύκλου The Nine Endings προσκαλεί τον αναγνώστη να αναρωτηθεί πόση ελευθερία διαθέτει ένας χαρακτήρας όταν η κατάληξή του έχει ήδη αποφασιστεί.

Σε ένα παγωμένο βασίλειο, μια ισχυρή και αμείλικτη βασίλισσα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια μυστηριώδη εντολή που εμφανίζεται στον καθρέφτη της και απαιτεί να προσφέρει ένα μήλο στη Χιονάτη. Η απόφασή της να αντισταθεί πυροδοτεί μια αλληλουχία καταστροφικών γεγονότων, καθώς μια ανεξήγητη δύναμη μοιάζει αποφασισμένη να επιβάλει την εξέλιξη του γνωστού παραμυθιού.

Αναζητώντας απαντήσεις σε παλιά χειρόγραφα και στις μαρτυρίες προηγούμενων βασιλισσών, ανακαλύπτει ότι η ιστορία της αποτελεί μέρος ενός επαναλαμβανόμενου κύκλου, στον οποίο οι χαρακτήρες καλούνται να εκπληρώσουν προκαθορισμένους ρόλους. Η προσπάθειά της να ανατρέψει αυτή την τάξη τη φέρνει αντιμέτωπη με οδυνηρά ηθικά διλήμματα, καθώς η προσωπική της ελευθερία συγκρούεται με την ευθύνη απέναντι σε ένα ολόκληρο βασίλειο.

Η βασίλισσα αποτελεί τον πιο ενδιαφέροντα και σύνθετο χαρακτήρα του μυθιστορήματος. Ο Margaritis προσεγγίζει τη γνώριμη ανταγωνίστρια της Χιονάτης μέσα από την ανθρώπινη και πολιτική της υπόσταση, σκιαγραφώντας μια γυναίκα ευφυή, αποφασιστική και βαθιά εξοικειωμένη με τη σκληρότητα της εξουσίας. Έχοντας ήδη λάβει αποφάσεις με οδυνηρές συνέπειες για τους υπηκόους της, γνωρίζει καλά το ηθικό κόστος της διακυβέρνησης. Η αντίστασή της απέναντι στην προκαθορισμένη μοίρα αποκαλύπτει μια εσωτερική σύγκρουση με ιδιαίτερο ψυχολογικό ενδιαφέρον. Η επιθυμία της να ορίζει τις πράξεις της δοκιμάζεται από τις συνέπειες που αυτές επιφέρουν στους άλλους, δημιουργώντας ένα διαρκές ηθικό δίλημμα. Μέσα από αυτή την πολυδιάστατη προσωπογραφία, ο συγγραφέας επανεξετάζει την έννοια της κακίας, αναδεικνύοντας τη λεπτή σχέση ανάμεσα στην εξουσία, στην ελευθερία και στην ευθύνη.

Η γραφή του Margaritis χαρακτηρίζεται από μια υποβλητική, σχεδόν κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, όπου το ψύχος, η σιωπή, η στάχτη και οι σκοτεινοί διάδρομοι του παλατιού αποκτούν ιδιαίτερη συμβολική βαρύτητα. Οι λεπτομερείς περιγραφές και ο μετρημένος ρυθμός ενισχύουν την αίσθηση μιας πραγματικότητας εγκλωβισμένης στους δικούς της κανόνες, αν και σε ορισμένα σημεία η επιμονή στη λεπτομέρεια επιβραδύνει την εξέλιξη της αφήγησης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επαναληπτικότητα του λόγου, η οποία μπορεί να διαβαστεί ως αντανάκλαση του ίδιου του θεματικού πυρήνα του έργου. Όπως η ιστορία επιμένει να αναπαράγει προκαθορισμένα γεγονότα, έτσι και η αφήγηση επιστρέφει σε γνώριμες εικόνες, κινήσεις και σκέψεις, δημιουργώντας μια αίσθηση κυκλικότητας. Η αφηγηματική μορφή συνομιλεί με το περιεχόμενο, προσδίδοντας στον αγώνα της βασίλισσας απέναντι στο αναπόφευκτο μια πρόσθετη διάσταση.

Σε κοινωνικό επίπεδο, το μυθιστόρημα προσφέρεται για μια ευρύτερη ανάγνωση των μηχανισμών εξουσίας και της σχέσης του ατόμου με τα συστήματα που καθορίζουν τη ζωή του. Η Ιστορία λειτουργεί ως μια απρόσωπη εξουσία, η οποία επιβάλλει κανόνες, αναπαράγει ιεραρχίες και απαιτεί συμμόρφωση, μετατρέποντας ακόμη και την ανθρώπινη δυστυχία σε μέσο διατήρησης της τάξης της. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η αντιστροφή των σχέσεων ισχύος, καθώς μια γυναίκα που έχει συνηθίσει να αποφασίζει για τις ζωές των άλλων ανακαλύπτει ότι και η δική της ύπαρξη υπόκειται σε μια ανώτερη επιβολή. Μέσα από αυτή τη συνθήκη αναδύονται ερωτήματα για την ατομική ευθύνη απέναντι στη συλλογική ευημερία, τα όρια της ανυπακοής και το τίμημα που ενδέχεται να καταβάλει μια κοινωνία όταν αμφισβητούνται οι παγιωμένοι μηχανισμοί της.

Παράλληλα, η ψυχολογική διάσταση της αφήγησης αναδεικνύεται μέσα από τη σταδιακή αναμέτρηση της βασίλισσας με την απώλεια του ελέγχου. Η προσήλωσή της στη λογική, η επίμονη αναζήτηση απαντήσεων και η ανάγκη να προβλέπει κάθε πιθανή εξέλιξη αποκαλύπτουν έναν άνθρωπο που επιχειρεί να διαχειριστεί τον φόβο και την αβεβαιότητα μέσω της γνώσης. Καθώς οι επιλογές της αποκτούν ολοένα βαρύτερες συνέπειες, η αυτοπεποίθηση συνυπάρχει με την αμφιβολία και η αποφασιστικότητα με την ενοχή. Ο Margaritis φωτίζει έτσι μια βαθύτερη υπαρξιακή αγωνία που συνδέεται με την ανάγκη του ανθρώπου να αισθάνεται δημιουργός της ζωής του, ακόμη και όταν οι συνθήκες περιορίζουν δραματικά τις δυνατότητές του. Η σύγκρουση ανάμεσα στην προσωπική ταυτότητα και στον ρόλο που επιβάλλουν οι άλλοι αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η βασίλισσα αγωνίζεται να προσδιορίσει η ίδια ποια είναι και ποια επιθυμεί να γίνει.

Ιδιαίτερη κοινωνιολογική σημασία αποκτά και ο τρόπος με τον οποίο το μυθιστόρημα προσεγγίζει την κατασκευή της έννοιας του κακού. Ο αφηγηματικός ρόλος της βασίλισσας προδιαγράφει την τελική ηθική της καταδίκη, ανεξάρτητα από τις μεταγενέστερες επιλογές της. Η συνθήκη αυτή παραπέμπει στους μηχανισμούς κοινωνικού στιγματισμού, μέσα από τους οποίους οι άνθρωποι εγκλωβίζονται σε ταυτότητες και ρόλους που διαμορφώνονται από συλλογικές προσδοκίες. Η ίδια η βασίλισσα, άλλωστε, φέρει πραγματική ευθύνη για σκληρές πράξεις, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σύνθετη τη διάκριση ανάμεσα στην προσωπική ενοχή και στην ταυτότητα που της επιβάλλεται. Παράλληλα, αναδεικνύεται η δύναμη της αφήγησης στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης, καθώς εκείνος που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα ειπωθεί μια ιστορία επηρεάζει και την αντίληψη για τους πρωταγωνιστές της. Ο Margaritis προσφέρει έτσι μια ενδιαφέρουσα αφορμή προβληματισμού γύρω από τη σχετικότητα των κοινωνικών χαρακτηρισμών, τη σχέση ανάμεσα στην πράξη και στη φήμη, αλλά και τη δυσκολία του ατόμου να αποδεσμευτεί από μια ταυτότητα που έχει ήδη παγιωθεί στη συνείδηση των άλλων.

Το The First Ending αποτελεί μια φιλόδοξη και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προσέγγιση ενός διαχρονικού παραμυθιού, αξιοποιώντας τη σκοτεινή φαντασία για να διερευνήσει ζητήματα που αγγίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη και την κοινωνική πραγματικότητα. Ο Georgios Vengka Margaritis οικοδομεί ένα αφηγηματικό σύμπαν με εσωτερική συνοχή, φιλοσοφικές προεκτάσεις και μια πρωταγωνίστρια που προκαλεί τον αναγνώστη να επανεξετάσει τις αντιλήψεις του για το καλό και το κακό. Η πρώτη αυτή ιστορία του κύκλου The Nine Endings αφήνει έναν γόνιμο προβληματισμό γύρω από τη δύναμη των αφηγήσεων να διαμορφώνουν ταυτότητες, να καθορίζουν συμπεριφορές και να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.

Το βιβλίο έφτασε στην TownSendia έπειτα από πρόσκληση του ίδιου του συγγραφέα να γνωρίσουμε το έργο του πριν από την επίσημη έκδοσή του. Είχαμε έτσι την ευκαιρία να διαβάσουμε την προδημοσιευτική του μορφή και να ανακαλύψουμε μια λογοτεχνική πρόταση με ξεχωριστή ταυτότητα. Το The First Ending αναμένεται να κυκλοφορήσει στις 28 Δεκεμβρίου 2026, εγκαινιάζοντας έναν κύκλο εννέα ιστοριών που υπόσχεται να εξερευνήσει τις δυνατότητες επαναπροσδιορισμού γνώριμων αφηγηματικών κόσμων.

Άλλωστε, ακόμη και στα παραμύθια που γνωρίζουμε από παιδιά, η πιο συναρπαστική ανατροπή μπορεί να αρχίζει τη στιγμή που κάποιος αποφασίζει να αμφισβητήσει το τέλος που του έχουν γράψει.

Γράφει η Έρη Χριστοφορίδου

Back to top button