Το Αντάμωμα των Βλάχων αποτελεί μία από τις πιο ζωντανές και ουσιαστικές εκφράσεις συλλογικής ταυτότητας στον ελληνικό χώρο. Κάθε καλοκαίρι, στα ορεινά τοπία της Πίνδου και ιδιαίτερα στο Περτούλι Τρικάλων, άνθρωποι από κάθε γωνιά της Ελλάδας και της διασποράς συγκεντρώνονται για να τιμήσουν την κοινή τους καταγωγή. Η συνάντηση αυτή μετατρέπεται σε γιορτή γλώσσας, μουσικής και μνήμης.
Η λέξη «αντάμωμα» σημαίνει συνάντηση, όμως η εμπειρία ξεπερνά τη λέξη. Πρόκειται για επιστροφή. Επιστροφή στον τόπο, στον ήχο του κλαρίνου που αντηχεί στα βουνά, στο βήμα του χορού που ξεκινά αργά και αποκτά ένταση. Οι παραδοσιακές φορεσιές, τα τραγούδια στη βλάχικη διάλεκτο και οι κυκλικοί χοροί δημιουργούν ένα σκηνικό όπου οι γενιές συναντιούνται μέσα από πράξη και συμμετοχή.
Ο θεσμός οργανώθηκε συστηματικά από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων τη δεκαετία του 1980 και από τότε εξελίχθηκε σε σημαντικό πολιτιστικό γεγονός. Πέρα από τη γιορτή, λειτουργεί ως ζωντανή διαδικασία διατήρησης και μετάδοσης. Η γλώσσα ακούγεται δημόσια, η μουσική παίζεται ζωντανά, οι νεότεροι μαθαίνουν τα βήματα από τους μεγαλύτερους. Η παράδοση αποκτά σώμα και κίνηση.
Η εικόνα του μεγάλου κύκλου του χορού αποτυπώνει τον πυρήνα της συνάντησης. Ο κύκλος ανοίγει, αγκαλιάζει, ενώνει. Κάθε συμμετέχων αποτελεί κρίκο μιας αλυσίδας που συνδέει το παρελθόν με το παρόν. Το βουνό λειτουργεί ως φυσικό σκηνικό, ενισχύοντας την αίσθηση ρίζας και συνέχειας.
Το Αντάμωμα προσφέρει χώρο για συγκίνηση και χαρά. Πρόσωπα που συναντιούνται έπειτα από χρόνια, οικογένειες που επιστρέφουν στον τόπο των προγόνων, νέοι που ανακαλύπτουν στοιχεία της ταυτότητάς τους μέσα από τον χορό και το τραγούδι. Η συλλογική μνήμη αποκτά ρυθμό και φωνή.
Έτσι, η παράδοση παρουσιάζεται ως ζωντανή δύναμη. Δεν περιορίζεται σε αναπαράσταση· εκφράζεται μέσα από συμμετοχή, παρουσία και κοινό βηματισμό. Το Αντάμωμα μετατρέπει τη μνήμη σε εμπειρία και τη ρίζα σε γιορτή.
Πηγές: Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων, Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού – Στοιχεία για τις άυλες πολιτιστικές εκφράσεις
Γράφει η Μαρία Χριστάκου