

Πρωταγωνιστείτε στην παράσταση «Άνθρωπος χωρίς όνομα», η οποία ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα και βασίζεται στο έργο «Ο Συνταγματάρχης Σαμπέρ» του πολυγραφότατου Γάλλου μυθιστοριογράφου, Ονορέ Ντε Μπαλζάκ. Με ποιο θέμα καταπιάνεται το έργο;
Είναι ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα του Ονορέ Ντε Μπαλζάκ, το οποίο διασκεύασε καταπληκτικά η Κωνσταντίνα Νικολαΐδη. Διαπραγματεύεται την προσπάθεια ενός σύγχρονου «Οδυσσέα», του στρατηγού Σαμπέρ, να γυρίσει στον τόπο του. Πρόκειται για ένα υπαρκτό πρόσωπο, ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς στρατηγούς του Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Ως διοικητής του ιππικού σε μία εκστρατεία που συμμετείχε στη Ρωσία, στην Μάχη του Εϊλό, συνέβαλε κατά πολύ στην θετική έκβαση της μάχης. Μετά από έναν τραυματισμό, θεωρείται πλέον νεκρός και τον δοξάζουν με τιμές στη Γαλλία. Παρόλα αυτά, εκείνος στην πραγματικότητα είναι ζωντανός, αλλά πάσχει από αμνησία. Φέρει και ένα τεράστιο τραύμα στο πρόσωπο, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να τον αναγνωρίσουν. Καθώς περιπλανιέται σε χώρες της Ευρώπης, σταδιακά αρχίζει να θυμάται την πραγματική του ταυτότητα και να «διεκδικεί» την ύπαρξη του. Κάποια στιγμή επιστρέφει στην «Ιθάκη» του, την Γαλλία, αλλά δυστυχώς η «Πηνελόπη» δεν είναι η γνωστή του μύθου, δεν τον περιμένει υφαίνοντας το διάσημο πέπλο της. Έχει ήδη παντρευτεί, κάνοντας μάλιστα και δύο παιδιά. Στην ουσία, οι χαρακτήρες του κεντρικού ήρωα και της γυναίκας του έρχονται σε μία στερεοτυπική σύγκρουση. Από τη μία πλευρά υπάρχει το εμφανισιακά «άσχημο» που μέσα του κρύβει το «καλό» και από την άλλη υπάρχει κάτι το οπτικά πανέμορφο που μέσα του έχει μοχθηρία και ωφελιμισμό. Ταυτόχρονα, σε όλη την υπόθεση εμπλέκεται και ένας δικηγόρος, ο οποίος αναλαμβάνει να διεκδικήσει την περιουσία του Σαμπέρ εξ ονόματός του, αλλά δεν τα καταφέρνει. Καταλήγουν σε έναν συμβιβασμό και εν τέλει ο Σαμπέρ χάνει τα λογικά του, αφήνοντας όμως μία περίεργη ελπίδα στις ψυχές των θεατών ότι το «καλό», όσο κι όπως κι αν κρύβεται, δεν παύει να είναι «καλό», ενώ η νίκη του «κακού» είναι προσωρινή.

Οπότε, θα μπορούσε το έργο να χαρακτηριστεί ως μια «σκοτεινή αντανάκλαση» του κλασικού Ομηρικού έπους;
Αδιαμφισβήτητα. Με το συγκεκριμένο έργο, όπως και με όλα τα κλασικά κείμενα, η ανθρωπότητα προσπαθεί να εστιάσει σε θέματα της ανθρώπινης ταυτότητας, αλλά και στα ζητήματα που μπορεί να προκύψουν από αυτά. Ο Σαμπέρ μπορεί να μην πέρασε επακριβώς όλα τα πάθη του Οδυσσέα, αλλά, ενώ στο παρελθόν υπήρξε ρωμαλέος στρατηγός που σκορπούσε τον φόβο στα εχθρικά στρατεύματα, τελικά κατάντησε ένας ανίσχυρος άνθρωπος με μία πελώρια πληγή στο πρόσωπο και δεν αναγνώριζε καν τον ίδιο του τον εαυτό. Ρακένδυτος, πληγωμένος και με «δυσανάγνωστη» όψη πλέον προσπαθεί να πείσει τους γύρω του για το ποιος πραγματικά είναι, αλλά δεν μπορεί να πείσει κανέναν. Οπότε, ναι. Μπορεί να χαρακτηριστεί σαν μια στρεβλή εικόνα του Οδυσσέα, με την μεγάλη διαφορά να υπάρχει στο τέλος, όταν και δεν βρίσκει την λύτρωση μετά από όλον αυτόν τον καιρό. Αποφασίζει να αφήσει πίσω του την «Πηνελόπη» που τον προτιμά νεκρό, να απαρνηθεί το όνομα του και να φύγει, προκειμένου να ζήσει καλά εκείνη η γυναίκα που κάποτε αγάπησε.
Η εύρεση της προσωπικής ταυτότητας και η επιστροφή σε γνώριμα μέρη είναι αέναες διαδικασίες που αφορούν όλους τους ανθρώπους, όπως και τον συνταγματάρχη Σαμπέρ, παρότι όλες οι πιθανότητες είναι εναντίον του. Είναι ο αυτοσκοπός του;
Ναι, είναι και το τελευταίο πράγμα που κάνει. Κάποια στιγμή, έχει έναν πολύ ωραίο μονόλογο, στον οποίο και αναφέρει ότι αν ο ίδιος βρίσκεται ακόμα εδώ και διεκδικεί το όνομα, την περιουσία και την γυναίκα του, τότε το κάνει μόνο και μόνο για αυτή τη δύναμη που υπάρχει σε όλες τις καρδιές των ανθρώπων και στην οποία στηρίζεται όλη η δημιουργία της ανθρωπότητας. Στο να προβάλουμε το «εγώ» και την μοναδικότητα μας. Ο καθένας δηλαδή να φύγει από αυτή τη ζωή έχοντας καταθέσει ο,τι μπόρεσε, είτε μέσα από την δουλειά του, είτε στην κοινωνία, είτε στις προσωπικές του σχέσεις. Νομίζω πως αυτό είναι και το κορυφαίο μήνυμα του έργου. Ζώντας την μία και μοναδική ζωή που έχουμε, να αφήσουμε πίσω μας όσο καλύτερα «σημάδια» στους ανθρώπους που θα ανταμώσουμε. Να αγαπήσουμε, να αγαπηθούμε, να κάνουμε λάθη, να τα διορθώσουμε, να επιλέξουμε να προσφέρουμε όπου κι αν μας οδηγήσει η ζωή στην εποχή που ζούμε. Θεωρώ ευλογημένη την ζωή που μου επέτρεψε να κάνω μία δουλειά μέσα από την οποία σκέφτομαι πως έστω και για λίγες ώρες, για λίγα λεπτά, άνθρωποι «περνούν» από κάποια καθίσματα και παίρνουν μηνύματα από εμένα. Προσπαθώ να τους προσφέρω ο,τι καλύτερο μπορώ για να τους ψυχαγωγήσω.
Χαίρομαι ιδιαιτέρως που χρησιμοποιήσατε το ρήμα «ψυχαγωγήσω» και όχι «διασκεδάσω». Φυσικά, καλή είναι και η διασκέδαση, αλλά καμία φορά χρειαζόμαστε την ουσιαστική ψυχαγωγία.
Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη για όλα τα πράγματα, ειδικά αν η διασκέδαση προέρχεται και μέσα από μία ψυχαγωγία.

Είναι ικανή η δυστυχία να αποτελέσει κινητήριο δύναμη προκειμένου ένας άνθρωπος να μορφωθεί, να αποκτήσει δηλαδή την μορφή του χαρακτήρα του και, κατ’ επέκταση, την θέση του στην κοινωνία;
Όπως είχε πει και ο Έρικ Εμμάνουελ Σμιτ στο έργο του «Το Ξενοδοχείο των Δύο Κόσμων», ο άνθρωπος γεννιέται και πιο πολύ υποφέρει, ταλαιπωρείται και βασανίζεται, με τον πόνο αυτό να κυμαίνεται από έναν απλό πονόδοντο μέχρι και τα μεγάλα βάσανα της ζωής. Η ευτυχία βρίσκεται ανάμεσα σε στιγμές. Όλο και κάποια έγνοια, όλο και κάποιο πόνο θα έχουμε. Η ζωή είναι μία διαρκής μάχη, είτε ήπια, είτε βάναυση. Αυτή η μάχη φέρνει καμία φορά την πνευματική και τη σωματική ύπαρξη του ανθρώπου στα όρια. Όταν κάποιος φτάνει στα όρια, πρωτίστως τα ανακαλύπτει, αντιλαμβάνεται μέχρι πού μπορεί να φτάσει. Η φράση λέει «Να μη μου δώσει ο Θεός όσα μπορώ να αντέξω». Είναι σαν την ανάσα που παίρνει κάποιος όταν βουτάει για να πιάσει ένα κοχύλι στην άμμο της θάλασσας. Δεν υπολογίζει καλά την ανάσα και, όσο αναδύεται στην επιφάνεια, σκέφτεται πως ήρθε το τέλος. Παρόλα αυτά, το σώμα έχει παραπάνω ανάσες από όσο νομίζουμε. Γενικά, ο άνθρωπος έχει πολύ περισσότερες δυνάμεις από όσο φαντάζεται και υπολογίζει. Δεν είναι άπειρες, έχουν κι αυτές ένα όριο. Ενίοτε η δυστυχία μας αποκαλύπτει τα μεγαλύτερα όρια μας. Όταν ένας άνθρωπος στέκει μπροστά στη δυστυχία και συναντάει τα όρια του, τότε επεκτείνει τον ίδιο του τον εαυτό. Οπότε, αλλάζει και σχήμα στην «μορφή» του.
Ανέκαθεν, η πλειονότητα των ανθρώπων, σαν άλλη φωνή βοώντος εν τη ερήμω, πασχίζει για ευρεία αποδοχή, κι ας μην το αντιλαμβάνεται κάποιες φορές. Θα ήταν δόκιμος ένας παραλληλισμός της απαξίωσης του κεντρικού χαρακτήρα με την κοινωνική απομόνωση που υφίστανται εκατομμύρια άνθρωποι στη σύγχρονη εποχή;
Φυσικά, είναι ξεκάθαρη η αναλογία στα μάτια μου. Υπήρξαν, υπάρχουν και δυστυχώς θα υπάρξουν δισεκατομμύρια άνθρωποι που ποτέ δεν πρόκειται να γίνουν αποδεκτοί, για μια μυριάδα λόγων. Για την θρησκεία, για το φύλο, για τις σεξουαλικές προτιμήσεις, για την δουλειά τους, πόσα «για» υπάρχουν. Είναι μία πάλη. Μέχρι και το έργο μας, πάλη το ονομάζει. Μία πάλη να επιβεβαιώσει κανείς την μοναδικότητα του. Το μήνυμα του Ντε Μπαλζάκ σε αυτό το έργο είναι ηχηρό. Ένας άνθρωπος, ακόμα κι αν χρειαστεί να διαλυθεί και να συντριβεί σε αυτή την προσπάθεια, πρέπει να παλέψει για να γίνει αποδεκτό το στίγμα του κατά το πέρασμα της ζωής του. Να μην «φύγει» αόρατος. Δεν το καταφέρνουν όλοι. Η κοινωνία και εν γένει η ύπαρξη είναι πιο μεγάλη από το άτομο και πολλές φορές το συνθλίβει.
Κατά την διάρκεια των προβών, υπήρξε κάποια στιγμή που να σας συγκίνησε λίγο παραπάνω, λόγω της συναισθηματικής φόρτισης του κειμένου;
Βρίσκομαι σε μία φάση της ζωής μου που προσπαθώ να επανεξετάσω ορισμένα πράγματα, οπότε εντοπίζω πολλά στοιχεία του «Σαμπέρ» με τα οποία σχετίζομαι. Αυτός ο ρόλος και με «πόνεσε» πολύ, αλλά με «έθρεψε» κιόλας.
Αυτή την περίοδο, συμμετέχετε και στις παραστάσεις «Ο Θάνατος του Ιβάν Ιλίτς», «Μάρτυρας Κατηγορίας», καθώς και στην τηλεοπτική σειρά του Άλφα, «Άγιος Έρωτας». Υπάρχουν κάποια μελλοντικά σχέδια;
Ναι, έχω ένα αρκετά γεμάτο πρόγραμμα, αλλά χαίρομαι. Περνάω τον χειμώνα μου πολύ καλά. Προς το παρόν, δεν έχω κάποια σχέδια, περιμένω σιγά σιγά να σχεδιάσω τα επόμενα πλάνα μου.
Συνέντευξη: ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΕΡΤΣΙΔΗΣ
Για περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση ακολουθήστε τον παρακάτω σύνδεσμο: “Άνθρωπος χωρίς όνομα” στο Θέατρο Οδού Κυκλάδων – Λευτέρης Βογιατζής









