
Πόσο καλά γνωρίζουμε τον εαυτό μας και πόσο μπορούμε να εμπιστευτούμε την πραγματικότητα που μας περιβάλλει; Τι συμβαίνει όταν ο κόσμος μοιάζει ξένος και οι πιο απλές βεβαιότητες αρχίζουν να κλονίζονται;
Με αφετηρία αυτά τα ερωτήματα, η παράσταση «Στον κύριο Τζέι (Calling Mr J)» επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στη Θεσσαλονίκη, στο Θέατρο Τ, από τις 30 Οκτωβρίου. Μέσα από τον σουρεαλισμό, το σωματικό θέατρο και το χιούμορ, ένας ιδιαίτερος μονόλογος εξερευνά τη μοναξιά, την αποπροσωποποίηση, την αποπραγματοποίηση και την ανθρώπινη ανάγκη για επικοινωνία.
Η Αρετή Μακρολειβαδίτη, δημιουργός και σκηνοθέτιδα του έργου, και η Λένια Κοκκίνου, που ερμηνεύει την ηρωίδα Λ., μιλούν στην TownSendia για τις προσωπικές εμπειρίες που τροφοδότησαν την παράσταση, τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο χιούμορ και την υπαρξιακή αγωνία, αλλά και τη διαρκή αναζήτηση της ταυτότητάς μας. Μια συζήτηση για όσα δυσκολευόμαστε να εξηγήσουμε, για τις σιωπές που κρύβουν περισσότερα από τις λέξεις και για το δικαίωμα να ανακαλύπτουμε ξανά τον εαυτό μας, σε κάθε ηλικία.
Η παράσταση γεννήθηκε από την ανάγκη να εξερευνήσετε την αποκόλληση του ανθρώπου από την πραγματικότητα. Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα που σας οδήγησε στη δημιουργία του έργου και γιατί επιλέξατε να προσεγγίσετε αυτό το θέμα μέσα από τον σουρεαλισμό;
Αρετή Μακρολειβαδίτη: Το έναυσμα για να ξεκινήσω να γράφω ήταν το συναίσθημα της μοναξιάς, καθόλου σπάνιο. Ξεκίνησα να γράφω το κείμενο σαν αφιέρωση σε κάποιον που είχε φύγει πια από την ζωή. Αυτό όμως ήταν μόνο η αφορμή. Το έργο ανοίγει πτυχές που δεν έχουν να κάνουν τόσο με την απώλεια αυτή καθαυτή, όσο με την απώλεια του εαυτού μας μέσα στην πραγματικότητα. Το πολύ πραγματικό αίσθημα της αποπροσωποποίησης και της αποπραγματοποίησης είναι κάτι που βιώνω όλη μου τη ζωή, είναι διαταραχές αντίληψης που κάνουν τον κόσμο να μοιάζει σαν σκηνοθετημένος, σαν το άτομο και ο εαυτός να είναι διαχωρισμένα το ένα από το άλλο. Είναι δύσκολο να το περιγράψει κανείς και αυτ@ που τις βιώνει ακόμα, νιώθει ότι κάτι άλλο τ@ συμβαίνει εκείνη τη στιγμή, σαν να ψεύδεται και να υπερβάλλει, γιατί δε γίνεται να είναι αυτή η πραγματικότητα, να κυλάει έτσι ο χρόνος.
Η κατάσταση αυτή, πέρα από αρκετά τρομακτική, γιατί μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή, είναι και παντελώς σουρεαλιστική. Προσπάθησα λοιπόν να αποδώσω σκηνικά όλα αυτά με εργαλεία σωματικού θεάτρου και χρησιμοποιώντας αρκετό χιούμορ και αυτοσαρκασμό στο κείμενο, καθώς το θέμα είναι αρκετά ζόρικο και περίπλοκο και με το να το βαραίνουμε παραπάνω δεν κερδίζουμε κάτι.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι δεν το αντιμετωπίζουμε με σοβαρότητα. Αν μη τι άλλο, μιλάμε για την καθημερινότητα πολλών ανθρώπων, και για οικουμενικές αλήθειες και βιώματα, και έτσι θέλουμε να φωτίσουμε πτυχές της ζωής που δεν συζητιούνται αρκετά, και ειλικρινά θα έπρεπε.
Η ηρωίδα σας βιώνει μια πραγματικότητα που διαρκώς της ξεφεύγει. Πώς προσεγγίσατε έναν χαρακτήρα που δυσκολεύεται να εμπιστευτεί ακόμη και την αντίληψή του για τον κόσμο;
Λένια Κοκκίνου: Νομίζω πως το πρώτο που συνέβη και σχεδίασε μία πολύ καθαρή γραμμή του πώς θα δουλεύαμε ήταν το να γνωρίσω αυτήν την πλευρά της Αρετής, να τη μάθω χωρίς να προσπαθώ να την περνάω από δικά μου φίλτρα. Αυτό έβγαλε αμέσως από τη μέση σκέψεις που αφορούσαν το πώς θα βγάλουμε άκρη για λογαριασμό της Λ., το πώς θα την κάνουμε πιο λογική ή πιο κατανοητή.
Η Λ. έχει τον δικό της τρόπο να αντιλαμβάνεται τα πράγματα, όπως κι ο καθένας μας. Ακόμη κι όταν ο τρόπος της την τρομάζει ή την μπερδεύει, με ενδιέφερε να την ακολουθήσω χωρίς να την κρίνω, να της επιτρέψω να αλλάζει γνώμη, να αντιφάσκει, να είναι αστεία και ταυτόχρονα να δυσκολεύεται. Όπως ακριβώς έκανε και η Αρετή με εμένα, δηλαδή.
Αρετή Μακρολειβαδίτη: Η αποπροσωποποίηση και η αποπραγματοποίηση αποτελούν εμπειρίες που δύσκολα περιγράφονται με λέξεις. Πώς μετατρέψατε αυτή την αίσθηση αποξένωσης σε σκηνική δράση, αξιοποιώντας την κίνηση, τον λόγο και τη μη γραμμική αφήγηση;
Πραγματικά, αυτές οι εμπειρίες δύσκολα περιγράφονται και όταν ακόμα πάει να τις περιγράψει κανείς, καταλήγει τις περισσότερες φορές να αμφιβάλλει με τον εαυτό του για το αν λέει την αλήθεια, ή αν το βίωμα αυτό όντως συνέβη. Ξεκινήσαμε από το σώμα, δουλέψαμε με την Λένια με τη σωματικότητα του ατόμου όσο βρίσκεται στην κατάσταση αυτή, την αβεβαιότητα και την σπασμωδικότητα, την παρατήρηση του περιβάλλοντος χώρου και την σωματοποίηση του “υπάρχουν όλα αυτά;” , “εγώ, υπάρχω μέσα σε όλα αυτά;”
Η μη γραμμική αφήγηση συνάδει με τον χαρακτήρα της αποπραγματοποίησης, καθώς η ανάμνηση της κατάστασης, όταν βρίσκεται το άτομο σε μια ψύχραιμη φάση, προκαλεί αναδρομές στο παρελθόν και ο φόβος της επανάληψης μιας κατάστασης προκαλεί σπασμωδικότητα και επίμονες σκέψεις. Όλα αυτά αποτυπώνονται με σκηνικές δράσεις, μεταβολές ενέργειας, ιδιαίτερα οι σκέψεις και οι παρορμήσεις, καθότι γενικά αόρατες! Ο λόγος σε σημεία γίνεται καταιγιστικός, συνειρμικός, σαν να θέλει να προλάβει να τα πει όλα πριν χαθεί στο κενό μεταξύ πραγματικού και μη πραγματικού. Ο συνδυασμός όλων αυτών και η στρατηγική απουσία κίνησης ή λόγου σε σημεία, ενισχύει την αποξένωση από τον εαυτό και την απόσταση που μπορεί να νιώθει από το σώμα της όσο μιλάει, όσο πρέπει να φέρει τον εαυτό της στον κόσμο.
Λένια Κοκκίνου: Ο κύριος Τζέι είναι ένας αόρατος συνομιλητής, στον οποίο η ηρωίδα απευθύνει τις πιο προσωπικές της σκέψεις. Ποια είναι για εσάς η σημασία αυτής της απουσίας και πώς επηρεάζει την ερμηνεία σας; Μου αρέσει που ο κύριος Τζέι δε θα εμφανιστεί ποτέ, έτσι δε χρειάζεται να ξέρουμε ακριβώς ποιος ή τί είναι, αλλά βλέπουμε πόσο σημαντικό είναι για τη Λ. να του μιλάει. Είναι κάποιος στον οποίο μπορεί να απευθυνθεί χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσει τα πάντα από την αρχή, να προστατευτεί ή να προσποιηθεί. Για μένα, αυτό αλλάζει τον τρόπο που στεκόμαστε, όχι μόνο στη σκηνή. Νομίζω πως όλοι έχουμε ανάγκη από έναν τέτοιο συνομιλητή – κι ας μην μας απαντήσει ποτέ.
Στο έργο επανέρχονται ερωτήματα που συχνά εγκαταλείπουμε μεγαλώνοντας, όπως το «τι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις» και το «τι σημαίνει για πάντα». Πιστεύετε ότι η ενηλικίωση μας απομακρύνει από την ουσιαστική αναζήτηση του εαυτού μας ή μας προσφέρει νέους τρόπους να την προσεγγίσουμε;
Λένια Κοκκίνου: Δεν ξέρω αν η ενηλικίωση μάς φέρνει πιο κοντά στον εαυτό μας, ίσως μας δίνει περισσότερες λέξεις για να περιγράψουμε όσα νιώθουμε, αλλά ταυτόχρονα μας μαθαίνει και ποιες λέξεις από αυτές επιτρέπεται να χρησιμοποιούμε, ποιες επιθυμίες είναι λογικές και ποια όνειρα πρέπει κάποια στιγμή να εγκαταλείψουμε. Εμένα μου αρέσει να σκέφτομαι ότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να καταλήξουμε σε μια οριστική εκδοχή του εαυτού μας. Μπορούμε να αλλάζουμε, να ανακαλύπτουμε πράγματα που δεν ξέραμε για εμάς και, ίσως ακόμα και να απογοητευόμαστε όσο ανακαλύπτουμε. Το σημαντικό είναι να μη θεωρήσουμε ποτέ ότι τελειώσαμε με αυτή την αναζήτηση.
Αρετή Μακρολειβαδίτη: Η ενηλικίωση αναγκαστικά μας απομακρύνει από το παιχνίδι, από την αναζήτηση της ατόφιας διασκέδασης και την εξερεύνηση νέων διαδρομών μέσα από την φαντασία. Προσπαθούμε να φανούμε αντάξιοι των προσδοκιών που ίσως είχαμε για τον “μεγάλο” μας εαυτό όσο μεγαλώναμε και οι ίδιοι, και στην πορεία η χαρά της ανακάλυψης γίνεται συχνά αγώνας ενάντια στο χρόνο. Το θέμα είναι, όπως είπε και η Λένια, να σκεφτούμε ότι όντως δεν είμαστε υπόλογοι κανενός στο τι θα γίνουμε εν τέλει, και ότι δεν χρειάζεται να γίνουμε μόνο ένα πράγμα! Να ξαναβρούμε, καθένας με τον δικό του τρόπο και στο δικό του χρόνο, την χαρά εκείνη που έρχεται με το παιχνίδι, έναν τρόπο να ελαφραίνει η ζωή, γιατί εν τέλει είναι δική μας.
Το χιούμορ συνυπάρχει με τη μοναξιά και την υπαρξιακή αγωνία. Πόσο σημαντικό ήταν να δημιουργήσετε μια παράσταση που επιτρέπει στον θεατή να γελάσει, ενώ παράλληλα έρχεται αντιμέτωπος με δύσκολα Συναισθήματα;
Αρετή Μακρολειβαδίτη: Η αγωνία και η μοναξιά είναι δύσπεπτα συναισθήματα, δύσπεπτες καταστάσεις, καθημερινό όμως βίωμα. Το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός λειτουργούν συχνά ως μηχανισμοί άμυνας, μέσα όμως στην παράσταση βοηθούν στην αποφόρτιση και στην κατανόηση μιας δύσκολης σκηνής, μιας κατάστασης με μεγάλο ειδικό βάρος. Χωρίς να ελαφραίνει επικίνδυνα ή να χάνεται το νόημα (αυτό ήταν και το στοίχημα που ήθελα να κερδίσω γράφοντάς το και βάζοντας μέσα εμβόλιμα κάποια πράγματα εκτός κειμένου) προσπάθησα να συνυφάνω το χιούμορ και τον αυτοσαρκασμό με το θέμα και την ροή της παράστασης, να φαίνεται μέσα στον χαρακτήρα της ηρωίδας και μέσα από αυτά να μπορεί η Λένια να βάλει και δικά της στοιχεία, πράγμα που και έκανε και θα δείτε επί σκηνής! Υπάρχει μια αγωνία και όταν έχουμε να απαντήσουμε σε ερωτήσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να είμαστε λάτρεις του σινεμά ή κάποιου συγκεκριμένου είδους μουσικής, αλλά όταν μας ρωτάνε στα καλά καθούμενα “ποια είναι η αγαπημένη σου ταινία;” ή “έχεις να μου προτείνεις κάτι να ακούσω;” μας ζώνουν τα φίδια σαν να δίνουμε Πανελλήνιες ξανά. Είναι το άγχος να φανούμε αντάξιοι της ερώτησης που μας έγινε, ένα περίεργο άγχος απόδοσης. Φαντάσου τώρα να σε ρωτάνε “τι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις”!
Σε έναν μονόλογο, κάθε σιωπή, βλέμμα και κίνηση αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Ποια είναι η μεγαλύτερη ερμηνευτική πρόκληση όταν καλείστε να διατηρήσετε μόνη σας τη σκηνική ένταση και την επικοινωνία με το κοινό;
Λένια Κοκκίνου: Η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα είναι να παραμένω πραγματικά παρούσα και να μην αρχίζω να παρακολουθώ τον εαυτό μου απ’ έξω. Να μη σκέφτομαι αν μια σιωπή κρατάει πολύ, αν κάτι που θέλαμε να φανεί καθαρά φάνηκε, ή αν ο θεατής κατάλαβε αυτό που ήθελα να πω. Είναι εύκολο να προσπαθήσεις να γεμίσεις κάθε κενό, σαν να φοβάσαι ότι αν σταματήσεις για λίγο θα χαθεί η επικοινωνία, ενώ μερικές φορές συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Χρειάζεται να εμπιστευτείς και τη σιωπή, και τα μάτια που έχεις απέναντι, και το λάθος που μόλις συνέβη μπροστά σε όλους.
Η παράσταση επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στη Θεσσαλονίκη. Τι σας αποκάλυψε η πρώτη επαφή με τους θεατές και τι θα θέλατε να πάρει μαζί του κάποιος που θα συναντήσει για πρώτη φορά τον «κύριο Τζέι»;
Λένια Κοκκίνου: Η πρώτη χρονιά μου έδειξε πόσο διαφορετικά βλέπουμε όλοι μας τα πράγματα. Άλλοι γελάνε σε σημεία που άλλοι παρακολουθούνε σιωπηλοί, άλλοι συγκινούνται με κάτι που ούτε είχαμε φανταστεί ότι θα τους αγγίξει. Και μου αρέσει αυτό, γιατί σημαίνει ότι το έργο δεν τελειώνει εκεί που τελειώνει η δουλειά που κάναμε με την Αρετή, συνεχίζεται κάπως μέσα μας. Θα μου αρκούσε ο καθένας να βρει κάτι που θα τον ακολουθήσει για λίγο μετά την παράσταση. Μια σκέψη, μια απορία, ίσως μια φράση που θα του έρθει ξανά στο μυαλό σε μια άσχετη στιγμή. Αυτά είναι συχνά τα πιο ωραία πράγματα που μπορεί να σου αφήσει μια συνάντηση.
Αρετή Μακρολειβαδίτη: Η πρώτη χρονιά ήταν αποκαλυπτική, για πολλούς λόγους. Ήταν η πρώτη φορά, για εμένα τουλάχιστον, που έφτιαχνα κάτι τέτοιο, μαζί με την παραγωγή και την επικοινωνία, και μίλησα με πολλούς ανθρώπους, κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας, των προβών, των παραστάσεων. Οι θεατές ήταν αφοπλιστικά ειλικρινείς μετά το τέλος της παράστασης και πολλοί από αυτούς έρχονταν πρώτη φορά σε επαφή με την έννοια της αποπροσωποποίησης. Κάποιοι άλλοι έψαχναν λόγια (όπως και εγώ στην αρχή) για να μιλήσουν για αυτό αλλά δεν έβρισκαν, και μετά την παράσταση άνοιξαν διάλογο -επιτέλους- για αυτό. Κάποιοι, όπως είπε και η Λένια, ταυτίζονταν με διαφορετικές στιγμές από άλλους, γελούσαν ή συγκινούνταν όσο άλλοι έμεναν σιωπηλοί, συγκατένευαν όσο άλλοι αναρωτιούνταν. Ήταν μια εμπειρία συγκινητική, το να βλέπω ότι όντως η παράσταση βρήκε αποδέκτες, συνέχισε μέσα από τους θεατές ακόμα και μετά την αποχώρησή τους από το θέατρο, άνοιξε συζητήσεις και βοήθησε, έστω και σαν μια αρχή, στην κατανόηση βιωμάτων, συμπεριφορών και φαινομένων.
Ανυπομονώ να δω τι θα γίνει και τώρα, με τις νέες παραστάσεις, τον νέο χώρο, τα νέα μάτια, ή και αυτά που ίσως την παρακολουθήσουν για δεύτερη φορά, πώς θα συναντήσουν τα μάτια τους την Λένια και τι θα συζητηθεί μετά. Πέρα από το να αντιληφθεί το βίωμα της αποπροσωποποίησης, έχουμε πολλά να πούμε ακόμα μέσα στο έργο, δεν αποζητούμε ο θεατής να φύγει με βαρύ φορτίο, αλλά με μία σιγουριά ότι όπως κι αν έχουν έρθει τα πράγματα ως τώρα, συνεχίζουμε, με το δικό μας βήμα, ακόμα κι αν είναι αβέβαιο σε κάποιους δρόμους. Η πραγματικότητα, εν τέλει, είναι το σπίτι που χτίζουμε από μέσα προς τα έξω.
Συνέντευξη: Έρη Χριστοφορίδου
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Σύλληψη/Σκηνοθεσία: Αρετή Μακρολειβαδίτη
Ερμηνεία: Λένια Κοκκίνου
Visual artist/Σκηνογραφική επιμέλεια: Σοφία Χατζηγιάννη
Γραφιστική επιμέλεια: Χρήστος Καλογριδάκης
Σκηνικά/Κοστούμια/Φωτισμοί: θέατρο εΦ
Φωτογραφίες: Αναστασία Ζησοπούλου
Μουσική: Eli and the Portraits (Letter to a love that should have lasted long, O Breath), mobygratis.com
Επιμέλεια μουσικής και trailer: Αρετή Μακρολειβαδίτη
Παραγωγή: Θέατρο εΦ – ομάδα θεάτρου
—
Παραστάσεις: 30 Οκτωβρίου έως 8 Νοεμβρίου 2026, κάθε Παρασκευή-Σάββατο στις 21:30 και Κυριακή στις 20:00
Διάρκεια παράστασης: 60’
Εισιτήρια: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/ston-kyrio-tzei-calling-mr-j-theatro-t/
Τηλέφωνο κρατήσεων: 2310854333
Σημαντικές πληροφορίες: Το Θέατρο Τ βρίσκεται δίπλα στη Στάση Φλέμινγκ του Μετρό (140μ./2’ περπάτημα) και είναι προσβάσιμο σε αναπηρικά αμαξίδια.








