ΠΡΟΣΩΠΑ

Μαρία Παπαγιάννη «Το γέλιο γεννιέται όταν ο χαρακτήρας παλεύει με το πρόβλημά του»

Η κωμωδία απαιτεί από τον ηθοποιό μια ιδιαίτερη προσήλωση στη σκηνική αλήθεια. Πίσω από τις παρεξηγήσεις, τις ανατροπές και τις απρόβλεπτες καταστάσεις, οι ανθρώπινες επιθυμίες και αντιφάσεις διαμορφώνουν έναν κόσμο όπου το γέλιο συναντά την αυτογνωσία. Η ερμηνεία, η μουσική και ο λόγος συνυπάρχουν σε μια δημιουργική διαδικασία που στηρίζεται στην πειθαρχία, την εμπιστοσύνη και την ελευθερία της έκφρασης. Με αφορμή την παράσταση «Μην πεις όχι, μωρό μου», η Μαρία Παπαγιάννη μιλά στην Townsendia για τις απαιτήσεις της κωμικής υποκριτικής, τη σχέση ηθοποιού και σκηνοθέτη και τη σημασία της μουσικής στη θεατρική αφήγηση. Αναφέρεται ακόμη στη δημιουργία του ομώνυμου τραγουδιού, για το οποίο υπογράφει τη μουσική και τους στίχους, και προσεγγίζει το θέατρο ως μια διαρκή αναζήτηση της ανθρώπινης αλήθειας. Μια συζήτηση για τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο χιούμορ και τη συγκίνηση, τη δημιουργική αυτονομία και τη συλλογική έκφραση, αλλά και για όσα αποκαλύπτονται όταν οι χαρακτήρες έρχονται αντιμέτωποι με τις ίδιες τους τις επιλογές.

Η κωμωδία συχνά αντιμετωπίζεται ως το ελαφρύτερο είδος του θεάτρου. Θεωρείτε ότι η υποκριτική στην κωμωδία προϋποθέτει μεγαλύτερη πειθαρχία από το δράμα;

Δεν θα έβαζα την κωμωδία και το δράμα σε μια διαδικασία σύγκρισης. Και τα δύο απαιτούν αφοσίωση, τεχνική και συναισθηματική διαθεσιμότητα. Η κωμωδία, όμως, έχει μια ιδιαίτερη δυσκολία. Πρέπει να είσαι απόλυτα σοβαρός μέσα σε μια κατάσταση που προκαλεί γέλιο. Ο ηθοποιός δεν πρέπει να προσπαθεί να γίνει αστείος. Πρέπει να πιστεύει πραγματικά σε αυτό που κάνει. Το γέλιο γεννιέται με τον ηθοποιό – χαρακτήρα να πολεμά με το πρόβλημα.

Στο «Μην πεις όχι, μωρό μου» συνυπάρχετε με την παράσταση τόσο υποκριτικά όσο και μουσικά. Πώς διασφαλίζετε ότι η μουσική δεν λειτουργεί ως συναισθηματικός υποβολέας του θεατή;

Για μένα η μουσική δεν πρέπει να υποδεικνύει στον θεατή τι να αισθανθεί. Δεν είναι ένα εργαλείο που έρχεται να εξηγήσει το συναίσθημα της σκηνής, αλλά ένας επιπλέον τρόπος αφήγησης. Στη συγκεκριμένη παράσταση έγραψα τη μουσική και τους στίχους του ομώνυμου τραγουδιού, προσπαθώντας να δημιουργήσω κάτι που να ανήκει οργανικά στον κόσμο του έργου.

Κάθε θεατρικός χαρακτήρας διαθέτει μια εσωτερική λογική, ακόμη κι όταν οι πράξεις του μοιάζουν παράλογες. Ποια είναι η βαθύτερη αντίφαση του προσώπου που υποδύεστε;

Νομίζω ότι η μεγαλύτερη αντίφαση ενός ανθρώπου βρίσκεται συχνά ανάμεσα σε αυτό που επιθυμεί και σε αυτό που είναι διατεθειμένος να παραδεχτεί. Προσπαθώ να προσεγγίζω τον ρόλο μου μέσα από αυτήν την ανθρώπινη διάσταση για να μπορεί ο θεατής να ανακαλύψει τον χαρακτήρα μέσα από τη συμπεριφορά, τις αντιδράσεις, τις σιωπές και τις σχέσεις του με τους υπόλοιπους. Η υποκριτική είναι μια διαρκής αποκάλυψη

Η σκηνική αλήθεια και η σκηνική αποτελεσματικότητα δεν ταυτίζονται πάντοτε. Έχετε βρεθεί μπροστά στο δίλημμα να επιλέξετε ανάμεσα σε μια ερμηνευτικά συνεπή προσέγγιση και σε μια λύση που προκαλεί αμεσότερη αντίδραση από το κοινό;

Η αμεσότητα είναι σημαντική, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί αυτοσκοπό. Το κοινό αντιλαμβάνεται πότε κάτι είναι αληθινό και πότε γίνεται αποκλειστικά για να προκαλέσει εντύπωση. Για μένα, η μεγαλύτερη επιτυχία είναι όταν ο θεατής γελάει μέσα από μια καλοδουλεμένη κατάσταση, μέσα από κάθε εύκολη ή δύσκολη στιγμή των ηρώων ενός έργου.

Η σκηνοθεσία οργανώνει μια συλλογική καλλιτεχνική πρόταση, ενώ ο ηθοποιός καλείται να διατηρήσει τη δική του δημιουργική αυτονομία. Πού τοποθετείτε το όριο ανάμεσα στη γόνιμη καθοδήγηση και στην ερμηνευτική χειραγώγηση;

Θεωρώ ότι η ουσιαστική σκηνοθεσία λειτουργεί ως πλαίσιο έμπνευσης και εμπιστοσύνης, δίνοντας στον ηθοποιό τον χώρο να ανακαλύψει και να καταθέσει τη δική του σκηνική αλήθεια. Η τέχνη αποκτά αξία μόνο μέσα από τον αμοιβαίο σεβασμό και την ελευθερία, καθώς η γνήσια δημιουργία γεννιέται από έναν αυτόνομο ερμηνευτή και ποτέ μέσα από τον έλεγχο ή τη χειραγώγηση.

Στο θέατρο η επανάληψη μπορεί να οδηγήσει είτε στην εμβάθυνση είτε στην αυτοματοποίηση. Όταν επιστρέφετε σε έναν ήδη δουλεμένο ρόλο, πώς αποτρέπετε την ερμηνεία σας από το να μετατραπεί σε μια καλοκουρδισμένη αλλά εσωτερικά άδεια διαδικασία;

Για μένα κάθε παράσταση είναι μια καινούργια συνάντηση. Μπορεί να γνωρίζεις τον ρόλο, να έχεις δουλέψει τις ατάκες, τις κινήσεις και τις αντιδράσεις, αλλά ο θεατής απέναντί σου είναι διαφορετικός και η ενέργεια διαφέρει από παράσταση σε παράσταση. Προσπαθώ να παραμένω ανοιχτή σε αυτήν τη συνθήκη. Η πειθαρχία της πρόβας με απελευθερώνει στη σκηνή, δεν με περιορίζει.

Η μουσική διαθέτει τη δυνατότητα να υπονομεύει το προφανές νόημα μιας σκηνής, δημιουργώντας ειρωνεία ή αποκαλύπτοντας όσα οι χαρακτήρες αποσιωπούν. Υπάρχει στη συγκεκριμένη παράσταση κάποια μουσική σας επιλογή που λειτουργεί αντιστικτικά προς τη δράση;

Το ομώνυμο τραγούδι «Μην πεις όχι, μωρό μου» έχει για μένα μια ιδιαίτερη θέση μέσα στην παράσταση. Ο ίδιος ο τίτλος λειτουργεί σαν μια πρόσκληση, σαν μια επιθυμία να συμφωνήσει ο άλλος, ακόμη κι όταν οι καταστάσεις που δημιουργούνται είναι κάθε άλλο παρά απλές. Με ενδιαφέρει αυτή η αντίθεση ανάμεσα στη μουσική διάθεση και στην πραγματικότητα των χαρακτήρων. Η μουσική μπορεί να «χρωματίζει» τις στιγμές που άνθρωποι βρίσκονται σε αμηχανία.

Η κωμωδία συχνά αντλεί το υλικό της από ανθρώπινες αδυναμίες, κοινωνικά στερεότυπα και προσωπικές αντιφάσεις. Πότε το γέλιο λειτουργεί αποκαλυπτικά και πότε κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν εύκολο μηχανισμό αναπαραγωγής όσων υποτίθεται ότι σατιρίζει;

Για μένα το ουσιαστικό γέλιο έχει πάντα μια δόση αναγνώρισης. Γελάμε με τους χαρακτήρες, αλλά κάποιες φορές αναγνωρίζουμε μέσα τους και δικές μας συμπεριφορές. Εκεί βρίσκεται η δύναμη της κωμωδίας. Όταν το χιούμορ γίνεται απλώς εύκολος εντυπωσιασμός ή αναπαράγει στερεότυπα χωρίς να τα αμφισβητεί, χάνει τη βαθύτερη λειτουργία του. Το ζητούμενο είναι να γελάσουμε, αλλά ταυτόχρονα να σκεφτούμε.

Σε μια συλλογική παραγωγή, η καλλιτεχνική ταυτότητα του ηθοποιού δοκιμάζεται όχι μόνο μέσα από όσα του επιτρέπεται να εκφράσει, αλλά και μέσα από όσα καλείται να εγκαταλείψει. Ποια ερμηνευτική ή μουσική ιδέα σας χρειάστηκε να αποχωριστείτε κατά τη διαδικασία των προβών και τι σας δίδαξε αυτή η παραχώρηση;

Όταν δημιουργείς μουσική για μια θεατρική παράσταση, είναι φυσικό να έχεις πολλές προσωπικές ιδέες και συναισθηματικές προσδοκίες. Κάποια στιγμή, όμως, χρειάζεται να αναρωτηθείς αν αυτό που αγαπάς ως δημιουργός εξυπηρετεί πραγματικά το έργο. Δεν είναι κάθε ωραία μουσική ιδέα κατάλληλη για τη συγκεκριμένη σκηνή. Η θεατρική μουσική οφείλει να υπηρετεί τη συνολική δραματουργία.

Αν αφαιρούσαμε από το «Μην πεις όχι, μωρό μου» τις κωμικές συμβάσεις, τις παρεξηγήσεις και τους μηχανισμούς πρόκλησης γέλιου, ποια ανθρώπινη αλήθεια πιστεύετε ότι θα απέμενε στον πυρήνα του έργου;

Θα έλεγα ότι στον πυρήνα βρίσκεται η ανάγκη να είμαστε ειλικρινείς και να αποδεχτούμε ότι δεν μπορούμε πάντα να έχουμε αυτό που θέλουμε. Οι χαρακτήρες προσπαθούν να ελέγξουν τις καταστάσεις, αλλά τελικά οι ίδιες οι επιλογές τους, τούς οδηγούν σε απρόβλεπτες εξελίξεις. Το «Μην πεις Όχι» είναι η παρότρυνση να μην αρνηθείς το λάθος. Το λάθος όμως είναι ένα πάθος γεμάτο ψέματα. Άρα, το έργο έχει τη δύναμη να σταθεί και ως ένα ισχυρό κοινωνικό μήνυμα.

Συνέντευξη: Έρη Χριστοφορίδου

Μην πεις όχι μωρό μου
Συντελεστές
Κείμενο – σκηνοθεσία: Βασίλης Τσικάρας
Σκηνικά – κοστούμια: Μαρία Βλάχου
Μουσική – στίχοι – ερμηνεία: Μαρία Παπαγιάννη
Ενορχήστρωση: Παντελής Καραματσούκης
Κοσμήματα – props: Θέατρο Άρατος, Σοφία Αϊβάζογλου
Ήχοι – φώτα: Τάσος Πέππας
Graphics design: Νίκος Γκάρας, Βασίλης Τσικάρας
Επικοινωνία: Στέλλα Πέρπερα, Έρη Χριστοφορίδου
Trailer: Aratos Films

Παίζουν οι: Σοφία Αϊβάζογλου, Σταύρος Βαφειάδης, Όλγα Κουτσώνου, Μαρία Παπαγιάννη, Κική Σπύρου, Γιώργος Τούλης, Ειρήνη Τσαρσιταλίδου και ο Βασίλης Τσικάρας.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ «ΝΑΥΑΡΧΟΥ ΒΟΤΣΗ»
Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ανατολικής Θράκης
ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
Παρασκευή 27, Σάββατο 28 και Κυριακή 29 Νοεμβρίου στις 9.15 μ.μ.
ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΟΔΟΣ
12 ευρώ
ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ
Τ. 6945 512412
ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ
www.goldmall.gr

Back to top button