ΠΡΟΣΩΠΑ

Σταύρος Βαφειάδης: «Ο πραγματικός μας εαυτός αποκαλύπτεται όταν δεν έχουμε τίποτα να αποδείξουμε»

Πόσοι από τους ρόλους που υιοθετούμε καθημερινά αποτελούν συνειδητές επιλογές και πόσοι γεννιούνται από την ανάγκη μας να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των άλλων; Η ανθρώπινη ταυτότητα διαμορφώνεται μέσα από μια αδιάκοπη διαπραγμάτευση ανάμεσα στην προσωπική ελευθερία, τις κοινωνικές συμβάσεις και την επιθυμία για αποδοχή. Το θέατρο, με τη μοναδική του ικανότητα να φωτίζει τις αντιφάσεις της ανθρώπινης φύσης, γίνεται συχνά ο καθρέφτης αυτής της σύνθετης πραγματικότητας. Με αφορμή την παράσταση «Μην πεις όχι μωρό μου», ο ηθοποιός Σταύρος Βαφειάδης συνομιλεί με την TownSendia για τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην υποκριτική και την καθημερινή ζωή, την ελευθερία των επιλογών, την αξία της αμφιβολίας και τη λυτρωτική δύναμη του γέλιου. Μέσα από ερωτήματα που συνομιλούν με τη φιλοσοφική σκέψη, η συζήτηση προσεγγίζει την τέχνη ως έναν τρόπο κατανόησης του εαυτού μας και του κόσμου. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο άνθρωπος πέρα από τους κοινωνικούς του ρόλους, τις επιτυχίες και την ανάγκη επιβεβαίωσης. Ένας άνθρωπος που εξακολουθεί να αναζητά την ουσία της ύπαρξής του στην επικοινωνία, στην ενσυναίσθηση και στην ικανότητα να συγκινείται.

Ο άνθρωπος περνά μεγάλο μέρος της ζωής του προσπαθώντας να καταλάβει ποιος πραγματικά είναι, ενώ ταυτόχρονα υποδύεται διαφορετικούς κοινωνικούς ρόλους. Μήπως, τελικά, η υποκριτική δεν αποτελεί εξαίρεση στην ανθρώπινη συμπεριφορά, αλλά την πιο ειλικρινή παραδοχή της;

Νομίζω πως όλοι μας υποδυόμαστε καθημερινά διαφορετικούς ρόλους. Είμαστε διαφορετικοί ως γονείς, σύντροφοι, φίλοι ή επαγγελματίες. Ίσως, τελικά, η υποκριτική να μην είναι τόσο μακριά από την πραγματική ζωή. Η διαφορά είναι ότι ο ηθοποιός έχει την ευκαιρία, μέσα από έναν ξένο ρόλο, να ανακαλύψει κομμάτια του δικού του εαυτού.

Ο Σαρτρ υποστήριζε ότι ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος. Αν όμως οι επιλογές μας καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από την ανατροφή, τις κοινωνικές συνθήκες και τις προσδοκίες των άλλων, πόσο ελεύθεροι είμαστε πραγματικά να διαμορφώσουμε τη ζωή μας;

Δεν επιλέγουμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες γεννιόμαστε, ούτε όλα όσα μας διαμορφώνουν. Επιλέγουμε όμως πώς θα σταθούμε απέναντί τους. Για μένα, ελευθερία δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν περιορισμοί, αλλά ότι προσπαθούμε να μην καθορίζουν ολοκληρωτικά τη ζωή μας.

Στο «Μην πεις όχι μωρό μου», οι ήρωες παγιδεύονται σε έναν κόσμο από ψέματα, παρεξηγήσεις και διαρκείς προσπάθειες να διατηρήσουν τον έλεγχο. Μήπως η ανάγκη μας να ελέγχουμε την εικόνα που έχουν οι άλλοι για εμάς είναι τελικά μεγαλύτερη από την ανάγκη μας να είμαστε ειλικρινείς;

Πολλές φορές φοβόμαστε περισσότερο το πώς θα μας δουν οι άλλοι παρά την ίδια την αλήθεια. Έτσι δημιουργούμε ψέματα για να προστατεύσουμε την εικόνα μας, μέχρι που παγιδευόμαστε μέσα σε αυτά. Αυτό ακριβώς κάνει και την κωμωδία τόσο ανθρώπινη: αναγνωρίζουμε στις υπερβολές των ηρώων τις δικές μας αδυναμίες.

Ο Νίτσε έθεσε υπό αμφισβήτηση τις καθιερωμένες ηθικές αξίες, καλώντας τον άνθρωπο να επανεξετάσει όσα θεωρεί αυτονόητα. Πιστεύετε ότι η τέχνη οφείλει να αμφισβητεί τις κοινωνικές βεβαιότητες ή ότι έχει εξίσου σημαντικό ρόλο όταν απλώς προσφέρει παρηγοριά και ψυχαγωγία;

Πιστεύω ότι η τέχνη πρέπει και να προβληματίζει και να ψυχαγωγεί. Δεν είναι απαραίτητο κάθε έργο να μας διδάσκει κάτι. Μερικές φορές το να προσφέρεις γέλιο, συγκίνηση ή μια μικρή απόδραση από την καθημερινότητα είναι εξίσου σημαντικό. Η τέχνη έχει αξία όταν αγγίζει τον άνθρωπο.

Ζούμε σε μια εποχή όπου η προσωπική ταυτότητα διαμορφώνεται όλο και περισσότερο μέσα από τη δημόσια εικόνα μας. Αν αφαιρούσαμε την επαγγελματική ιδιότητα, την κοινωνική αναγνώριση και την επιβεβαίωση των άλλων, τι θα απέμενε ως ουσιαστικός πυρήνας της ταυτότητάς μας;

Ίσως ο πραγματικός μας εαυτός να αποκαλύπτεται όταν δεν έχουμε τίποτα να αποδείξουμε σε κανέναν. Όταν αφαιρέσουμε τίτλους, επιτυχίες και κοινωνική αναγνώριση, μένει ο τρόπος που αγαπάμε, που συμπεριφερόμαστε και που αντιμετωπίζουμε τους άλλους. Εκεί νομίζω βρίσκεται η ουσία μας.

Ο Αριστοτέλης συνέδεσε την τραγωδία με την κάθαρση. Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι η κωμωδία επιτελεί μια αντίστοιχη λειτουργία, επιτρέποντάς μας να συμφιλιωθούμε με τις αδυναμίες μας μέσα από το γέλιο, ή μήπως το γέλιο λειτουργεί συχνότερα ως ένας τρόπος αποφυγής της πραγματικότητας;

Πιστεύω πως το γέλιο μπορεί να λειτουργήσει λυτρωτικά. Μέσα από την κωμωδία αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες και τις αντιφάσεις μας χωρίς να χρειάζεται να τις κρύψουμε.

Η κοινωνία επιβραβεύει την επιτυχία, αλλά σπάνια αναγνωρίζει την αξία της αμφιβολίας. Θεωρείτε ότι η διαρκής αναζήτηση βεβαιότητας περιορίζει την ανθρώπινη σκέψη και ότι η αμφισβήτηση αποτελεί τελικά προϋπόθεση της προσωπικής εξέλιξης;

Η αμφιβολία δεν είναι απαραίτητα αδυναμία. Όταν πιστεύουμε ότι έχουμε όλες τις απαντήσεις, σταματάμε να μαθαίνουμε. Νομίζω ότι χρειάζεται να διατηρούμε την περιέργεια και ενίοτε να αναθεωρούμε.

Η υποκριτική απαιτεί από τον ηθοποιό να κατανοεί ανθρώπους των οποίων τις πράξεις ενδεχομένως αποδοκιμάζει. Υπάρχει κάποιο όριο στην ενσυναίσθηση ή η πραγματική κατανόηση του άλλου προϋποθέτει την προσωρινή αναστολή της προσωπικής μας ηθικής κρίσης;

Η κατανόηση του άλλου δεν απαιτεί να συμφωνούμε μαζί του, αλλά να μπορούμε να δούμε τον κόσμο μέσα από τα δικά του μάτια.

Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει περισσότερα μέσα επικοινωνίας από οποιαδήποτε άλλη εποχή, αλλά συχνά δυσκολεύεται να δημιουργήσει ουσιαστικές σχέσεις. Πιστεύετε ότι πρόκειται για μια αντίφαση της τεχνολογικής προόδου ή για ένα βαθύτερο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ύπαρξης που απλώς έγινε πιο ορατό;

Αν και έχουμε πια πολλούς τρόπους επικοινωνίας, δε θεωρώ ότι επικοινωνούμε ουσιαστικά. Η πραγματική σύνδεση χρειάζεται χρόνο και αληθινό ενδιαφέρον.

Αν δεχτούμε ότι η ζωή δεν διαθέτει κάποιο προκαθορισμένο νόημα, όπως υποστήριξαν αρκετοί υπαρξιστές φιλόσοφοι, τότε η δημιουργία νοήματος αποτελεί προσωπική ευθύνη. Ποια θέση έχει η τέχνη σε αυτή τη διαδικασία και τι είναι εκείνο που δίνει τελικά νόημα στη δική σας ζωή;

Η τέχνη μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τον κόσμο. Το νόημα για μενα βρίσκεται στην ανθρώπινη επαφή και στην ικανότητα να συγκινείσαι.

Συνέντευξη: Έρη Χριστοφορίδου

Μην πεις όχι μωρό μου
Συντελεστές
Κείμενο – σκηνοθεσία: Βασίλης Τσικάρας
Σκηνικά – κοστούμια: Μαρία Βλάχου
Μουσική – στίχοι – ερμηνεία: Μαρία Παπαγιάννη
Ενορχήστρωση: Παντελής Καραματσούκης
Κοσμήματα – props: Θέατρο Άρατος, Σοφία Αϊβάζογλου
Ήχοι – φώτα: Τάσος Πέππας
Graphics design: Νίκος Γκάρας, Βασίλης Τσικάρας
Επικοινωνία: Στέλλα Πέρπερα, Έρη Χριστοφορίδου
Trailer: Aratos Films

Παίζουν οι: Σοφία Αϊβάζογλου, Σταύρος Βαφειάδης, Όλγα Κουτσώνου, Μαρία Παπαγιάννη, Κική Σπύρου, Γιώργος Τούλης, Ειρήνη Τσαρσιταλίδου και ο Βασίλης Τσικάρας.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ «ΝΑΥΑΡΧΟΥ ΒΟΤΣΗ»
Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ανατολικής Θράκης
ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
Παρασκευή 27, Σάββατο 28 και Κυριακή 29 Νοεμβρίου στις 9.15 μ.μ.
ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΟΔΟΣ
12 ευρώ
ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ
Τ. 6945 512412
ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ
www.goldmall.gr

Back to top button