Μιλά με την ίδια τρυφερότητα που γράφει, και γράφει με την ίδια καθαρότητα που ζει. Ο Λευτέρης Πασσιάς επιστρέφει με τον δεύτερο προσωπικό του δίσκο «Γεια σου Παρέα» και μας καλεί σε ένα μουσικό ταξίδι που ξεκινά από την εσωτερική αναζήτηση και καταλήγει στη συλλογικότητα. Με λόγο γεμάτο αλήθεια, ενσυναίσθηση και ευθύνη, μιλά στην Townsendia για τις συνεργασίες που τον σημάδεψαν, τον ρόλο των παιδιών στη δημιουργία του, τις Παραμυθολαλίτσες και το γιατί, τελικά, η μουσική είναι ένας τρόπος να πεις την ιστορία του κόσμου όπως την ονειρεύεσαι.
Ο δεύτερος προσωπικός σας δίσκος είναι πλέον γεγονός. Μετά τις «Μικρές Στιγμές», που αγαπήθηκαν ιδιαίτερα από το κοινό, έρχεστε με το «Γεια σου Παρέα», έναν τίτλο που μόνο τυχαίος δεν είναι. Ποια είναι η δική σας αφετηρία για αυτό το νέο μουσικό ταξίδι και τι σημαίνει για εσάς αυτή η «παρέα»;
Ο δεύτερος αυτός δίσκος έρχεται σαν το επόμενο βήμα από τον πρώτο. Μεσολάβησε και ο Φύλακας στις Αλυκές του Κόσμου στο μεσοδιάστημα που φέρνει το επόμενο επίπεδο συνείδησης. Στις «Μικρές Στιγμές» γίνεται η συνειδητοποίηση πως τα πάντα είναι πολύτιμες στιγμές και τις ζει ο άνθρωπος με το δικό τους συναισθηματικό και ηχητικό πλαίσιο. Στο επόμενο βήμα, αυτό της Παρέας έρχεται η κατανόηση πως αυτές τις Μικρές στιγμές, τελικά δεν τις ζεις παθητικά, αλλά τις φροντίζεις, είσαι υπεύθυνος για αυτές, τις δημιουργείς εσύ! Αυτή είναι η αφετηρία της Παρέας! Η συμμετοχή στην συλλογικότητα αφού έχεις γνωρίσει το μέσα σου! Εκείνη τη στιγμή καταλαβαίνεις ότι είσαι μόνος σου και ταυτόχρονα είσαι έτοιμος να συναντήσεις κι άλλους μόνους. Και να γίνετε Παρέα! Εκεί λοιπόν αρχίζει το ταξίδι τόσο το δικό μου όσο και του δίσκου αυτού! Ευχαριστώ πολύ για αυτή την ερώτηση! Μου έφερε στο συνειδητό όλη αυτή την εικόνα!
Το ομώνυμο τραγούδι με τον Γιάννη Χαρούλη έγινε ήδη σύνθημα στις συναυλίες σας. Πώς γεννήθηκε αυτή η συνεργασία και τι ρόλο παίζει για εσάς η έννοια της συλλογικότητας στη δημιουργία;
Η γνωριμία έγινε μέσω του Σωκράτη Μάλαμα. Όπως είπε και ο ίδιος ο Γιάννης στην παρουσίαση του τραγουδιού στη συναυλία στις Σέρρες και στη Θεσσαλονίκη, πρώτα άνοιξαν οι καρδιές μας και μετά τα χείλη να τραγουδήσουν. Γνώρισα τον Χαρούλη και έγινα φίλος με τον Γιάννη. Παρέα! Το τραγούδι αυτό το έγραψα τις μέρες που θα κατέβαινα στην Αθήνα να τον συναντήσω. Είναι ένα μουσικό πρόσχημα για να ανταμώσουν δυο άνθρωποι. Και εύχομαι να γίνει το πρόσχημα να ανταμώσουν πολλοί περισσότεροι πια!
Στις 19 Οκτωβρίου παρουσιάζετε τη νέα σας δουλειά στο Soul SKG. Τι να περιμένει το κοινό από αυτή τη βραδιά; Θα είναι μια τυπική συναυλία ή κάτι περισσότερο, ίσως μια μουσική γιορτή με χαρακτήρα εξομολόγησης και συνάντησης;
Είναι η γιορτή μας για αυτό τον δίσκο. Είναι η παρουσίαση των τραγουδιών, το άνοιγμα στην Θεσσαλονίκη. Καλεσμένοι στην Παρέα δύο από τους συμμετέχοντες του δίσκου, η Σαββέρια Μαργιολά και ο Γιάννης Διονυσίου οι οποίοι έδωσαν τη φωνή τους σε δύο από τα ωραιότερα τραγούδια του δίσκου! Θα μας πουν και τραγούδια από την ήδη σπουδαία τους πορεία! Θα παρουσιάσουμε και ένα μεγάλο κομμάτι από τις Μικρές στιγμές. Δεν είναι μια τυπική συναυλία. Είναι ένα κάλεσμα στο τραπέζι της Παρέας μας. Ένα τραπέζι που ετοιμάζουμε παρέα με φανταστικούς μουσικούς και φίλους καρδιακούς! Έχουμε τραγούδια και στίχους για να γευτεί κάθε κουρασμένος και όταν χαλαρώσει, να γίνει κι αυτός κομμάτι της παρέας! Τί καλύτερο να ζητήσει κάνεις;
Στα τραγούδια σας κυριαρχούν η αποδοχή, η ενσυναίσθηση, η ευθύνη, η αλήθεια. Πόσο συνειδητά γράφετε με αυτόν τον κοινωνικό και ανθρώπινο πυρήνα; Θεωρείτε πως η μουσική μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο;
Γράφω όπως βιώνω και αντιμετωπίζω τον κόσμο μου. Ακόμη καλύτερα για να γίνει κατανοητό, όταν άρχισα να γράφω έτσι, ισορρόπησα καλλιτεχνικά και παιδευτικά. Γράφω για τα θέματα που με απασχολούν. Τα επικοινωνώ όπως θα έκανα σε μια παρέα που θα πίναμε έναν καφέ ή θα βγαίναμε μια βόλτα μαζί. Είναι ο τρόπος μου να θέτω τους προβληματισμούς μου και τις ανησυχίες μου, τον ενθουσιασμό και τα όνειρά μου. Πράγμα που κάνει τη δουλειά μου απόλυτα βιωματική. Είναι ταυτόχρονα η θέση μου για όσα βιώνω, οι απόψεις μου. Με απασχολούν πολύ η ανάληψη ευθύνης του κόσμου που διαλέγει κανείς να δημιουργήσει, η αποδοχή, η ενσυναίσθηση, ο εναγκαλισμός της μαυρίλας και το ταξίδι προς το φως. Αν αυτά βγαίνουν στη μουσική μου, είμαι πολύ χαρούμενος γιατί είναι ειλικρινείς στιγμές!
Το ύφος σας παντρεύει στοιχεία παράδοσης, ροκ και έντεχνου λόγου, δημιουργώντας έναν δικό σας ήχο. Πόσο εύκολο είναι να διατηρείτε αυτή την ισορροπία χωρίς να εγκλωβίζεστε σε ταμπέλες και μουσικά κουτιά;
Δεν υπάρχει στο μυαλό μου ένα συγκεκριμένο ύφος. Είναι που από μικρός δεν αγαπώ και τις ταμπέλες. Οι άνθρωποι είμαστε μία μίξη αυτών που συμβαίνουν μέσα μας και αυτών που προσλαμβάνουμε από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουμε και ζούμε, των εμπειριών μας, των πραγμάτων και καταστάσεων που συναντούμε. Αφού η δημιουργία είναι κάτι προσωπικό που μέσα από την παρέα γίνεται συλλογικό, μοιραία είναι η ειλικρινής ανάδειξη αυτού που είσαι. Τώρα, θεωρώ κάθε μουσικό, ταυτόχρονα λαϊκό, με την έννοια του ότι ζει μαζί με άλλους ανθρώπους που του αφήνουν το δικό τους αποτύπωμα και παραδοσιακός, με την έννοια του ότι του παραδίδεται η μουσική των προηγούμενων και αυτός μαζί με τη δική του δημιουργία θα την παραδώσει στους επόμενους. Έτσι, αυτόματα όλα τα ακούσματα που έχει κανείς θα βγουν στην δημιουργία του. Από μικρός ακούω τις κλασικές ροκ μπάντες, τους μεγάλους Έλληνες συνθέτες, λαϊκή μουσική, ρεμπέτικα, παραδοσιακούς σκοπούς. Αυτόματα λοιπόν δημιουργείται μια φαρέτρα ήχων και αισθήσεων που αυτόματα ή και εστιασμένα θα βγουν ανάλογα με το τί θέλει να πει το εκάστοτε τραγούδι.
Είστε συνθέτης, τραγουδοποιός, αλλά και εκπαιδευτικός στην ειδική αγωγή. Πόσο επηρεάζει η καθημερινή επαφή με τα παιδιά τον τρόπο που βλέπετε τη μουσική και τον κόσμο; Και αντίστροφα, τι τους μαθαίνετε μέσα από την τέχνη σας;
Τα παιδιά είναι η επιτομή της αλήθειας. Της αφιλτράριστης γνώμης, της ανοιχτής καρδιάς! Χρειάζεται μόνο αγάπη και όρεξη για επικοινωνία! Αυτά είναι σπουδαία μαθήματα θεωρώ για κάθε άνθρωπο. Απλά πολλές φορές οι μεγάλοι ξεχνάμε το πόσο σπουδαίοι δάσκαλοι ήμασταν σαν παιδιά. Και δεν ακούμε την αίσθηση των παιδιών. Προσπαθώ να αφουγκράζομαι τα παιδιά. Και παλεύω να τους μαθαίνω να ακούνε, να παίζουν μαζί, να επικοινωνούν. Που στην ουσία πολλές φορές το ξέρουν καλά! Ίσως καλύτερα από ό, τι νομίζουμε…
Είστε επίσης ιδρυτικό μέλος των «Παραμυθολαλιτσών» και πρόεδρος της «Παραμυθίας». Η αφήγηση, όπως και η μουσική, είναι τρόποι να πεις ιστορίες. Πόσο αλληλεπιδρούν αυτά τα δύο πεδία στη ζωή και στο έργο σας;
Αυτή η ερώτηση πιάνει τον πυρήνα μου σαν καλλιτέχνη και ίσως σαν άνθρωπο. Οι τέχνες τί άλλο κάνουν από το να αφηγούνται ιστορίες; Είναι το αποτύπωμα του ανθρώπου τόσο στο πέρασμα του χρόνου δημιουργώντας αυτό που λέμε ανθρώπινος πολιτισμός, όσο και στο συλλογικό ασυνείδητο δίνοντας υλικό στις επόμενες γενιές να περπατήσουν τους δικούς τους δημιουργικούς δρόμους. Εγώ λατρεύω τα βιβλία, τις ταινίες, το θέατρο, τη μουσική, είτε ως ακροατής είτε ως δημιουργός. Κοινώς, οι ιστορίες είναι το δημιουργικό μου κέντρο. Η ανατροφοδότηση και η δημιουργία μου. Και τελικά ένα τεράστιο κομμάτι της ζωής μου.
Αν κοιτάξετε πίσω στην πορεία σας, από τις πρώτες σας δημιουργίες μέχρι σήμερα, τι θα λέγατε ότι έχει αλλάξει περισσότερο μέσα σας ως καλλιτέχνης και ως άνθρωπος;
Ανατρέχω σε παλιό μου υλικό. Το έκανα έντονα πριν την τελευταία μου δουλειά. Κράτησα μια δυο στιγμές, αποχαιρέτησα άλλες με συγκίνηση. Χαίρομαι την ωρίμανση του τρόπου γραφής μου. Αλλά χαμογελάω γιατί με συναντώ λιγάκι πιο ατίθασο και ενθουσιώδη (ναι γίνεται κι άλλο!!!). Αν κάτι έχει αλλάξει είναι ότι νιώθω πως όσο περνάει ο καιρός εκφράζω πιο στοχευμένα και σταράτα αυτό που θέλω να πω. Και πλέον φροντίζω τις μουσικές μου στιγμές καλύτερα. Υποχωρεί ώρες ώρες και η ανασφάλεια και το χαίρομαι σαν μικρή νίκη. Γιατί αυτός ο πόλεμος δε σταματά ποτέ! Διαφωνείτε;;
Πολλοί μιλούν για «δύσκολες εποχές» στην τέχνη, ειδικά για όσους προσπαθούν να υπηρετήσουν την ουσία της και όχι την ευκολία. Πώς βιώνετε εσείς αυτή την πραγματικότητα και τι σας δίνει δύναμη να συνεχίζετε;
Για το διδακτορικό διάβασα πολύ τον Αριστόξενο τον μουσικό, μαθητή του Αριστοτέλη, πατέρα της Μουσικής Επιστήμης και Θεωρίας. Μιλάμε για κείμενο 2500 ετών. Σε ένα υπέροχο απόσπασμα μιλάει στους μαθητές του και τους λέει ότι είναι δύσκολη η εποχή αν παίζεις μουσική όπως οι παλαιοί. Δεν θα γεμίζεις τα θέατρα! Αυτό το απόσπασμα με έκανε να γελάσω απίστευτα και να δω ότι κάθε άνθρωπος σε κάθε εποχή τελικά ίσως να θεωρεί ότι είναι σε δύσκολη εποχή! Για φαντάσου! Αυτό ξαφνικά τα αλλάζει όλα. Με κάνει να βλέπω τις δυσκολίες, να τις αποδέχομαι και να κάνω ό, τι καλύτερο μπορώ με τα μέσα που έχω και τον τρόπο μου. Και όσο μένω εστιασμένος, τόσο δυναμώνει και παρεώνει το πράγμα.
Έχετε ήδη στο ενεργητικό σας συνεργασίες με σημαντικούς καλλιτέχνες, από τον Μίλτο Πασχαλίδη και τον Γιάννη Χαρούλη μέχρι τη Σαββέρια Μαργιολά. Τι κρατάτε από αυτές τις συναντήσεις και πώς σας έχουν εξελίξει;
Και τον Γιάννη Διονυσίου, τον Βασίλη Λέκκα, την Έλσα Μουρατίδου, τον Χρήστο Πασσιά, την Κατερίνα Κάργιου, την Ναταλία Λαμπαδάκη την Νατάσα Τσακηρήδου. Ευτυχώ να έχουν τραγουδήσει τραγούδια μου υπέροχες φωνές. Κάποιες από αυτές είναι άνθρωποι που αγαπώ και θαυμάζω χρόνια. Ήμουν φαν του Χαρούλη, της Σαββέριας και τώρα τους ακούω να δίνουν πνοή στα τραγούδια μου. Κρατάω όπως και με όλους τους μουσικούς και τους παραγωγούς που μπήκαν σε αυτή την παρέα τις στιγμές. Την επικοινωνία και το μοίρασμα ονείρων. Και αυτό είναι τόσο μικρό, τόσο ακριβό και τόσο ωραίο που δεν περιγράφεται!
Το κοινό που σας ακολουθεί μιλά συχνά για την «παρέα» που δημιουργείται στα live σας, μια σχέση που ξεπερνά τη σκηνή και γίνεται συμμετοχική εμπειρία. Πώς χτίζεται αυτή η σχέση εμπιστοσύνης και τι σημαίνει για εσάς;
Μου αρέσει πολύ να επικοινωνώ. Μου αρέσουν οι άνθρωποι όταν είναι χαρούμενοι, παρέα και τραγουδάνε! Η συναυλία είναι από τα ωραιότερα επιτεύγματα του ανθρώπου! Έχω και την αίσθηση ότι δεν είμαι κάνας σπουδαίος τραγουδιστής. Είμαι απλά κάποιος που μεταφέρει τα μηνύματα την ώρα που τραγουδάει. Και όταν τραγουδάνε μαζί μου κι άλλοι, τότε το μήνυμα πέρασε με το καλύτερο τρόπο! Στο τραγούδι μου Τα όνειρα βγαίνουν σε έναν στίχο λέω «δες πως τ’ αστέρια φωτίζουν όταν τα μάτια γελούν / Άκου φωνές που ανταμώνουν κι αρχίζουν να τραγουδούν!
Κλείνοντας, ποιο είναι το επόμενο βήμα που ονειρεύεστε; Υπάρχουν σχέδια που θέλετε να μοιραστείτε μαζί μας, είτε στη δισκογραφία είτε στις Παραμυθολαλίτσες ή σε άλλα καλλιτεχνικά μονοπάτια;
Με τις Παραμυθολαλίτσες ξεκινήσαμε διαδικασία ηχογραφήσεων παραμυθιών γιατί έχει συγκεντρωθεί πολύ υλικό. Πάνω από 35 παραμύθια! Οπότε μέσα στη χρόνια θα κυκλοφορήσουν πολλά. Ήδη από τον Μάιο κυκλοφόρησαν 2 παραμύθια και έρχεται και ένα ακόμη αυτές τις μέρες αφιερωμένο στην παγκόσμια ημέρα Ψυχικής υγείας. Ταυτόχρονα παραστάσεις σε Σέρρες, Θεσσαλονίκη. Στα του δίσκου που μόλις κυκλοφόρησε, αναμένω σε λίγο καιρό το βίντεο κλιπ του τραγουδιού Ροδανθός που τραγουδάει η Σαββέρια Μαργιολά και σχεδιάζω να κυκλοφορήσω κάτι σε single την Άνοιξη. Είναι όμως πολύ νωρίς ακόμη. Κατά τα άλλα, 19 Οκτωβρίου είναι η αφετηρία των ζωντανών εμφανίσεων. 7 Νοεμβρίου θα παίξουμε στις Σέρρες, 8 Νοεμβρίου στην Καβάλα και έπεται συνέχεια. Το ταξίδι της παρέας μόλις ξεκίνησε! Ελάτε μαζί μας!
Περισσότερες πληροφορίες για τη μουσική βραδιά μπορείτε να βρείτε εδώ: Γεια σου Παρέα! – Πασσιάς, Μαργιολά και Διονυσίου σε μια αξέχαστη μουσική βραδιά!
Συνέντευξη: Έρη Χριστοφορίδου
