ΠΡΟΣΩΠΑ

Βασίλης Τσικάρας: «Ο άνθρωπος γνωρίζει τον εαυτό του μόνο μέχρι το σημείο που η ζωή τον έχει δοκιμάσει»

Η ανθρώπινη ψυχή ανάμεσα στο γέλιο και την αλήθεια.

Πόσο καλά γνωρίζουμε πραγματικά τον εαυτό μας; Πόσο εύκολα η εμπιστοσύνη υποχωρεί μπροστά στον φόβο και πόσο καθοριστικά επηρεάζουν οι επιλογές μας αυτό που τελικά γινόμαστε; Ερωτήματα που βρίσκουν τη θέση τους τόσο στην καθημερινή ζωή όσο και στη θεατρική σκηνή, εκεί όπου το γέλιο συχνά αποκαλύπτει τις πιο βαθιές ανθρώπινες αλήθειες. Με αφορμή την επιστροφή της κωμωδίας «Spaghetti αλά Γαλλικά», ο Βασίλης Τσικάρας μιλά στην TownSendia για την εύθραυστη φύση των ανθρώπινων σχέσεων, την ανάγκη της αυτογνωσίας και τη δύναμη των ανατροπών να αποκαλύπτουν πλευρές του χαρακτήρα μας που αγνοούσαμε. Μέσα από τη ματιά του συγγραφέα, του σκηνοθέτη και του ηθοποιού, προσεγγίζει το χιούμορ όχι μόνο ως πηγή ψυχαγωγίας, αλλά και ως έναν τρόπο να αντιμετωπίσουμε τον πόνο, τις αντιφάσεις και τις αλήθειες της ζωής. Σε μια συζήτηση που ξεπερνά τα όρια μιας συνηθισμένης θεατρικής συνέντευξης, ο δημιουργός αναφέρεται στο αποτύπωμα των επιλογών μας, στη σχέση του με τους χαρακτήρες που πλάθει και στην ουσία της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Γιατί, όπως ο ίδιος επισημαίνει, η τέχνη δεν χρειάζεται απαραίτητα να διεκδικεί την αιωνιότητα. Αρκεί να καταφέρει, έστω για μια στιγμή, να κάνει έναν άνθρωπο να αισθανθεί, να σκεφτεί ή να αντικρίσει διαφορετικά τον κόσμο.

Λένε πως η κωμωδία είναι ένας από τους πιο σοβαρούς τρόπους να μιλήσει κανείς για τη ζωή. Εσείς, όταν γράφετε μια κωμωδία, αναζητάτε πρώτα το γέλιο ή την αλήθεια που κρύβεται πίσω του;

Και τα δύο. Μάλιστα αποτελεί έμπνευση η αλήθεια που κρύβεται για να γράψεις μια καλή κωμωδία. Το γέλιο έρχεται από μόνο του πολλές φορές χωρίς να το κυνηγάς. Εγώ δημιουργώ καταστάσεις μέσα στα έργα μου.

Στο «Spaghetti αλά Γαλλικά», μια υποψία αρκεί για να κλονίσει έναν γάμο. Πόσο εύθραυστη είναι τελικά η εμπιστοσύνη και γιατί οι άνθρωποι συχνά πιστεύουμε περισσότερο τους φόβους μας παρά εκείνους που αγαπάμε;

Κανένας ή σχεδόν κανένας σύγχρονος άνθρωπος δεν έχει φιλοσοφημένη ζωή. Κανένας ή σχεδόν κανένας σύγχρονος άνθρωπος δεν είναι έτοιμος να θυσιάσει πράγματα. Ο υλισμός μας έχει νικήσει. Έχουμε γίνει εύθραυστοι. Ο εύθραυστος δεν μπορεί να πιστέψει την αλήθεια. Κι εκεί έρχεται ο φόβος και το λάθος.

Οι ήρωές σας παγιδεύονται σε παρεξηγήσεις, επιθυμίες και προσωπικές ανασφάλειες. Πιστεύετε ότι ο άνθρωπος γνωρίζει πραγματικά τον εαυτό του ή χρειάζεται μια ανατροπή για να ανακαλύψει ποιος είναι;

Ο άνθρωπος πιστεύει πως γνωρίζει τον εαυτό του, όσο η ζωή τού επιτρέπει να παραμένει ο ίδιος. Η ανατροπή αρχίζει όταν η ζωή τον αναγκάζει να επιλέξει ποιος πραγματικά είναι. Νομίζω ότι ο άνθρωπος γνωρίζει τον εαυτό του μόνο μέχρι το σημείο που η ζωή τον έχει δοκιμάσει. Η ανατροπή στην κωμωδία είναι διδακτική. Η αυτογνωσία όμως μπορεί να έρθει και μέσα από παρατήρηση, εμπειρία, σχέσεις, αποτυχίες και συνειδητή δουλειά με τον εαυτό μας. Μπορούμε να προλάβουμε πράγματα…

Το παρελθόν επιστρέφει συχνά στις ζωές των ανθρώπων, ακόμη κι όταν πιστεύουν ότι το έχουν αφήσει πίσω τους. Μπορούμε άραγε να ξεφύγουμε από τις επιλογές μας ή είμαστε, ως έναν βαθμό, το άθροισμά τους;

Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε εντελώς από τις επιλογές μας, γιατί κάθε σημαντική επιλογή αφήνει κάποιο ίχνος. Στις σχέσεις μας, στον τρόπο που σκεφτόμαστε, στις ενοχές μας, στις επιθυμίες μας, ακόμη και σε όσα φοβόμαστε να ξαναζήσουμε. Όμως δεν είμαστε μόνο το άθροισμά τους. Αν ήμασταν, τότε ο άνθρωπος δεν θα μπορούσε ποτέ να αλλάξει. Θα ήταν καταδικασμένος να κουβαλά για πάντα, την ίδια εκδοχή του εαυτού του.

Το χιούμορ μάς επιτρέπει να γελάμε ακόμη και με καταστάσεις που, αν τις ζούσαμε, θα μας προκαλούσαν πόνο. Είναι το γέλιο μια μορφή άμυνας απέναντι στη ζωή ή ένας τρόπος να συμφιλιωθούμε μαζί της;

Και τα δύο. Το γέλιο μπορεί να είναι τόσο άμυνα, όσο και συμφιλίωση. Και γι’ αυτό η κωμωδία, το χιούμορ κτλ. συχνά κρύβουν από κάτω κάτι πολύ σοβαρό. Γελάμε όχι επειδή δεν καταλαβαίνουμε τον πόνο, αλλά επειδή τον αντιλαμβανόμαστε άμεσα. Συμπάσχουμε με τον ηθοποιό. Αυτό είναι μέρος της ζωής.

Ως συγγραφέας δημιουργείτε ανθρώπους με αδυναμίες, αντιφάσεις και επιθυμίες. Υπήρξε ποτέ κάποιος χαρακτήρας σας που σας έκανε να αναθεωρήσετε μια δική σας πεποίθηση;

Οι χαρακτήρες μου κουβαλούν τις εμπειρίες και τις σκέψεις μου. Μεταφέρουν την αγνότητα της ψυχής, την αναζήτηση της σκέψης. Εκφράζουν τα θέλω και τις φοβίες τους. Φωνάζουν για το δίκαιο, αλλά και για το άδικο. Νομίζω πως χρόνο με το χρόνο, αυτοί οι χαρακτήρες με αλλάζουν σε πολλά!

Η ίδια ιστορία μπορεί να αποκτήσει διαφορετικό νόημα όταν την ξανασυναντούμε ύστερα από χρόνια. Επιστρέφοντας σήμερα στο «Spaghetti αλά Γαλλικά», ανακαλύψατε κάτι που δεν είχατε αντιληφθεί όταν το γράφατε;

Το έργο παρουσιάζει κάτι πολύ επίκαιρο, που συζητάει όλη η χώρα εδώ και εβδομάδες. Το έργο δείχνει τί μπορεί να συμβεί σε ένα σπίτι όταν η πόρτα είναι κλειδωμένη. Ένα έργο μπορεί να δικαιωθεί στο μέλλον ακόμη περισσότερο. Αυτό μου φαίνεται πως γίνεται τώρα με το Spaghetti.

Το θέατρο είναι μια τέχνη εφήμερη. Μια παράσταση γεννιέται, ζει για λίγο και τελικά μένει μόνο στη μνήμη όσων την παρακολούθησαν. Τι πιστεύετε ότι αξίζει πραγματικά να αφήνει πίσω του ένας δημιουργός;

Ο δημιουργός δεν χρειάζεται να αφήσει πίσω του κάτι που θα διαρκέσει για πάντα. Το λέω καθώς μέσω του κινηματογράφου αισθάνομαι προσωπικά πως κάτι αφήνω. Ωστόσο, στο θέατρο ζούμε με τους ανθρώπους της εποχής μας. Αρκεί να δημιουργήσουμε κάτι που, έστω για μία στιγμή, θα κάνουμε κάποιον να νιώσει, να σκεφτεί ή να δει τον κόσμο διαφορετικά. Αν τώρα, ένα θεατρικό έργο μείνει στο διηνεκές, αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να προβλεφθεί. Με λίγα λόγια, ο δημιουργός μπορεί απλά να παρέμβει με την Τέχνη του στο τώρα.

Στην πορεία σας έχετε ασχοληθεί με την κωμωδία, το δράμα και τον ιστορικό κινηματογράφο. Υπάρχει ένα κοινό ερώτημα για τον άνθρωπο που αισθάνεστε ότι διατρέχει, συνειδητά ή ασυνείδητα, το έργο σας;

Είτε πρόκειται για κωμωδία, είτε για δράμα, είτε για ιστορικό κινηματογράφο, αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο δεν είναι μόνο τα γεγονότα, αλλά το πώς αντιδρά ο άνθρωπος μέσα σε αυτά. Τι φοβάται, τι επιλέγει, τι υπερασπίζεται, τι προδίδει, μέχρι πού μπορεί να φτάσει. Ίσως γι’ αυτό με απασχολούν οι ανθρώπινες σχέσεις, οι συνέπειες των επιλογών και τα αποτελέσματα των αποφάσεών μας.

Αν αφαιρούσαμε για μια στιγμή τους τίτλους του συγγραφέα, του σκηνοθέτη και του ηθοποιού, τι θα λέγατε ότι αναζητά σήμερα ο Βασίλης Τσικάρας μέσα από την τέχνη του;

Τις ανθρώπινες στιγμές. Του χθες, του σήμερα, του αύριο. Εκείνες τις μικρές ή μεγάλες στιγμές που αποκαλύπτουν ποιοι είμαστε πραγματικά.

Συνέντευξη: Έρη Χριστοφορίδου

Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση: «Spaghetti αλά Γαλλικά» του Βασίλη Τσικάρα στο Δημοτικό Θέατρο Καλαμαριάς «Στ. Κουγιουμτζής»

Back to top button