
Το Θέατρο Αθήναιον φιλοξένησε φέτος δύο έργα που συνομιλούν βαθιά μεταξύ τους, παρότι κινούνται σε φαινομενικά διαφορετικά σύμπαντα. Η «ΜΕΔΟΥΣΑ» και ο «Άγγελος και το Σπουργίτι» συναντιούνται στο ίδιο σκηνικό έδαφος, εκεί όπου η σιωπή προηγείται του λόγου, το σώμα θυμάται πριν μιλήσει η φωνή και η μνήμη γίνεται πράξη ευθύνης. Με αφορμή τις παραστάσεις που ανέβηκαν στο Αθήναιον συνομιλούμε με τον σκηνοθέτη Αντώνη Καραγιάννη για το θέατρο ως χώρο επιβράδυνσης και αλήθειας. Για τα έργα που αξίζουν να ειπωθούν τώρα, πριν χαθούν μέσα στον θόρυβο της εποχής. Για τη γυναικεία εμπειρία, τη σιωπή που γεννά βία, τη μουσική ως δεύτερη φωνή και την ευαισθησία ως πράξη αντίστασης. Μια συζήτηση για το θέατρο που δεν καθησυχάζει, αλλά μετακινεί. Για το θέατρο που δεν απαντά στη ζωή, αλλά την διασχίζει.
Το θέατρο συχνά λειτουργεί ως καθρέφτης της εποχής. Τι είναι αυτό που σας κινητοποιεί σήμερα ως δημιουργό να ανεβάσετε ένα έργο στη σκηνή;
Με κινητοποιεί η προσωπική μου αίσθηση ότι το θέατρο δεν είναι απλώς αντανάκλαση της εποχής, αλλά ένας τρόπος να σταθούμε απέναντί της χωρίς βιασύνη. Ο κόσμος μας κινείται γρήγορα, καταναλώνει εικόνες, ειδήσεις και συναισθήματα με απίστευτη ταχύτητα. Θα τολμούσα να πω πως έχει δημιουργηθεί μια συνθήκη υπέρ πληροφόρησης και συναισθηματικής κόπωσης. Σε αυτή τη συνθήκη το θέατρο, για μένα, οφείλει να λειτουργεί ως χώρος επιβράδυνσης και αλήθειας. Θα έλεγα πως είναι ένας από τους ελάχιστους χώρους όπου μπορούμε ακόμη να σταθούμε σιωπηλοί και να ακούσουμε. Δεν με ενδιαφέρει να ανεβάζω έργα απλώς για να ειπωθούν όμορφες ιστορίες, αλλά έργα που νιώθω πως αν δεν ειπωθούν τώρα, θα χαθούν μέσα στον θόρυβο της εποχής. Ανεβάζω ένα έργο όταν νιώθω ότι μιλά για κάτι που αφορά βαθιά την ανθρώπινη υπόσταση, όχι μόνο το τώρα, αλλά αυτό που επαναλαμβάνεται μέσα στον χρόνο. Αυτό που ακουμπάει στη μνήμη, την απώλεια, τον έρωτα, τη βία, τη σιωπή, την ανάγκη να μιλήσουμε και να καταγγείλουμε. Αν ένα έργο με φέρνει αντιμέτωπο με αυτά, τότε ξέρω πως αξίζει να ειπωθεί στη σκηνή.

Στις επιλογές σας συναντάμε έργα με έντονο συναισθηματικό και κοινωνικό αποτύπωμα. Ποια θεματικά πεδία αισθάνεστε ότι σας αφορούν περισσότερο αυτή την περίοδο;
Αισθάνομαι πως βρίσκομαι σε μια περίοδο που με απασχολεί έντονα η ανθρώπινη ευαισθησία τη στιγμή που αυτή αποκαλύπτεται. Κι αυτή η στιγμή της αποκάλυψης κάνει την ψυχή να φαίνεται εύθραυστη. Αυτή η ευαισθησία δεν είναι για μένα αδυναμία αλλά δύναμη. Με ενδιαφέρουν οι άνθρωποι τη στιγμή που ραγίζουν, γιατί εκεί αποκαλύπτεται η αλήθεια τους. Η γυναικεία εμπειρία, η μνήμη του σώματος, το τραύμα, η φωνή που επιστρέφει μετά από σιωπή, η αγάπη που επιμένει παρά τις απώλειες αλλά και ο έρωτας ως πράξη αντίστασης, όλα αυτά συνθέτουν έναν εσωτερικό χάρτη που καθοδηγεί τις επιλογές μου. Είτε μιλάμε για τη Μέδουσα, είτε για τη Μαρλέν Ντίτριχ και την Εντίθ Πιάφ, με απασχολεί πάντα το ίδιο ερώτημα. Πώς ένας άνθρωπος στέκεται όρθιος μέσα σε έναν κόσμο που συχνά τον αρνείται; Στη «ΜΕΔΟΥΣΑ» εστιάζω στη βία και την αδικία που γεννά η σιωπή. Στον «Άγγελο και το Σπουργίτι» εστιάζω στη δύναμη της αγάπης και της Τέχνης να κρατούν ζωντανή τη μνήμη. Είναι διαφορετικά έργα, αλλά για μένα συνομιλούν το ίδιο βαθιά. Και τα δύο μιλούν για γυναίκες που τόλμησαν να υπάρξουν όπως ήταν. Γυναίκες που τόλμησαν να μιλήσουν και να θέσουν τον εαυτό τους απέναντι και κόντρα στις συμβάσεις.
Στη δουλειά σας επιλέγετε συχνά απαιτητικά και λιγότερο «βολικά» έργα, που δεν ανήκουν στις εύκολες επιλογές. Τι είναι αυτό που σας ελκύει σε αυτά και τι πιστεύετε ότι προσφέρουν στο κοινό;
Με ελκύουν τα έργα που δεν προσφέρουν εύκολες απαντήσεις. Τα έργα που αφήνουν ρωγμές. Γιατί μέσα από αυτές τις ρωγμές μπορεί να περάσει το φως. Πιστεύω ότι το κοινό έχει ανάγκη από έργα που δεν το καθοδηγούν, αλλά το συνοδεύουν σε μια εμπειρία σκέψης και συναισθήματος. Το κοινό έχει μεγαλύτερη ανάγκη από ερωτήματα παρά από απαντήσεις. Ένα απαιτητικό έργο μπορεί στην αρχή να γεννήσει αμηχανία, αλλά αυτή η αμηχανία συχνά είναι το πρώτο βήμα προς την αυτογνωσία. Και αυτό θεωρώ πως είναι πολύτιμο. Τα «βολικά» έργα συνήθως μας επιβεβαιώνουν. Είναι έργα που προσφέρουν μια ασφαλή εμπειρία, αλλά σπάνια αφήνουν ίχνος. Τα απαιτητικά μας μετακινούν. Και η μετακίνηση είτε εσωτερική, είτε συναισθηματική, είτε υπαρξιακή, είναι επίσης ένας από τους λόγους ύπαρξης του θεάτρου για μένα. Τα απαιτητικά έργα ζητούν από τον θεατή να εμπλακεί ενεργά, να αναμετρηθεί με συναισθήματα ή σκέψεις που ίσως δεν περίμενε.

Ο «Άγγελος και το Σπουργίτι» ξεδιπλώνει μια ιστορία έρωτα και μνήμης με καθοριστικό ρόλο της μουσικής. Τι σας έλκυσε σε αυτή την αφήγηση;
Με συγκίνησε βαθιά το γεγονός πως πρόκειται για μια αληθινή ιστορία αγάπης που δεν ζητά να εξιδανικευτεί. Η σχέση της Μαρλέν Ντίτριχ και της Εντίθ Πιάφ δεν παρουσιάζεται ως ρομαντικός μύθος ή ως εξιδανίκευση, αλλά ως συνάντηση δύο μοναχικών ψυχών που γοητεύονται η μία από την άλλη. Πρόκειται για μία σχέση με τρυφερότητα, αλλά και με αλήθεια. Με τις ρωγμές, τις αποστάσεις, τις διαφορετικότητές τους. Δύο γυναίκες που έζησαν έντονα, που υπήρξαν σύμβολα, αλλά επέτρεψαν στον εαυτό τους να είναι απλώς άνθρωποι. Επέτρεψαν να είναι ευάλωτες. Αυτό το στοιχείο, η ζωή πίσω από το σύμβολο, με αφορά βαθιά ως δημιουργό. Τα εκπληκτικά τραγούδια τους, με τις μοναδικές τους ερμηνείες που άντεξαν στον χρόνο κι έγιναν κλασικά, κουβαλούν τις επιλογές τους και τα πάθη τους. Αυτό το μείγμα έρωτα, Τέχνης και ιστορικού πλαισίου ήταν για μένα ακαταμάχητο. Πρέπει να τονίσω πως είχα την χαρά να έχω στο έργο δύο εξαιρετικές καλλιτέχνιδες. Η mezzo soprano Κασσάνδρα Δημοπούλου και η ηθοποιός και τραγουδίστρια Δήμητρα Αντωνακούδη, απογείωσαν την παράσταση με τις συγκλονιστικές του ερμηνείες.
Η μουσική στο θέατρο συχνά λειτουργεί σαν δεύτερη φωνή των ηρώων. Πώς αντιλαμβάνεστε εσείς τη δύναμή της μέσα στη σκηνική αφήγηση;
Η μουσική, για μένα, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της παράστασης. Λειτουργεί σαν υπόγειο ρεύμα συναισθήματος, σαν εικόνα που δεν μπορεί να ειπωθεί με λέξεις. Και στη «ΜΕΔΟΥΣΑ» και στον «Άγγελο και Σπουργίτι», η μουσική «προσθέτει» στη δράση κι ενισχύει το συναίσθημα. Η μουσική μπορεί να ενισχύσει την εσωτερική αλήθεια των ηρώων και να απογειώσει την έκφραση. Είναι κάτι που δεν εξηγείται, αλλά βιώνεται. Στην παράσταση λειτουργεί σαν εσωτερικός μονόλογος, σαν ανάμνηση που αναδύεται χωρίς προειδοποίηση. Η μουσική δυναμώνει το κείμενο και καθοδηγεί τους ηθοποιούς σε συναισθηματικές και καλλιτεχνικές κορυφώσεις.
![]()
Η «Μέδουσα» αποτελεί ένα έργο που ανοίγει έναν δημόσιο διάλογο. Τι σας οδήγησε σε αυτή τη θεματική και τι θεωρήσατε ότι αξίζει να ειπωθεί;
Η «ΜΕΔΟΥΣΑ» γεννήθηκε από μια αίσθηση αδικίας που δεν μπορούσα πια να αγνοήσω. Όχι μόνο κοινωνικής, αλλά βαθιά ανθρώπινης. Με τρόμαξε η ευκολία με την οποία μια ιστορία κακοποίησης μετατρέπεται σε αφήγηση τρόμου, ώστε να μη χρειαστεί να ακουστεί η αλήθεια. Η «ΜΕΔΟΥΣΑ», όπως μας παραδόθηκε, είναι ένα τέρας. Όμως πίσω από αυτό το τέρας υπάρχει μια ιστορία κακοποίησης και τιμωρίας του θύματος. Αυτό το παράδοξο, ότι η κοινωνία φοβάται το αποτέλεσμα και όχι το έγκλημα, ένιωσα ότι αξίζει να ειπωθεί σήμερα. Προσωπικά, πιστεύω, πως το πιο τρομακτικό στοιχείο της Μέδουσας δεν είναι το βλέμμα της, αλλά η σιωπή που την περιβάλλει. Αυτός ο μηχανισμός σιωπής είναι διαχρονικός και βαθιά ανθρώπινος. Η «ΜΕΔΟΥΣΑ» δεν είναι για μένα απλά ένα έργο καταγγελίας. Είναι ένα έργο ακρόασης. Με ενδιέφερε να αφαιρέσω τον μύθο ως προστατευτικό φίλτρο και να σταθώ απέναντι στη γυναίκα πίσω από το τέρας. Να δω τι συμβαίνει όταν μια κοινωνία δεν θέλει να ακούσει και επιλέγει να μετατρέψει το τραύμα σε φόβο. Εκεί εστιάζει η σκηνοθετική μου ματιά. Στη στιγμή που το σώμα θυμάται πριν μιλήσει η φωνή. Σκηνοθετώντας τη «ΜΕΔΟΥΣΑ», ήρθα αντιμέτωπος και με τις δικές μου σιωπές. Με όλα όσα δεν ειπώθηκαν την ώρα που έπρεπε. Θέλω επίσης να προσθέσω πως σε αυτό το έργο αισθάνομαι πολύ τυχερός. Το κείμενο της «ΜΕΔΟΥΣΑΣ» που έγραψε ο Μιχάλης Καραγιάννης είναι ένα βαθιά πολιτικό κείμενο. Είναι ένα σπάνιο έργο μανιφέστο για τη γυναικεία κακοποίηση που τολμά να σπάσει τη σιωπή. Έχω την ευλογία να έχω στη σκηνή την αγαπημένη Πηνελόπη Αναστασοπούλου που με το υποκριτικό της βάθος αλλά και το καλλιτεχνικό της ήθος, μας μυεί σε μια μοναδική τελετουργική καλλιτεχνική εμπειρία. Η δε μουσική του Fotis Benardo και το σκηνικό περιβάλλον της Μαγδαληνής Σίγα, πραγματικά απογειώνουν την παράσταση.
Το έργο ανοίγει με εικόνες νερού και σιωπής, δημιουργώντας μια αίσθηση τελετουργίας. Πόσο σημαντική είναι για εσάς αυτή η σιωπηλή εισαγωγή πριν ακουστεί ο λόγος;
Η σιωπή είναι θεμέλιο, είναι πράξη εμπιστοσύνης. Στη σιωπή που δημιουργώ, εμπιστεύομαι και τοποθετώ τον θεατή σε μία συνθήκη που θα αντέξει, θα μείνει, θα ακούσει. Και μέσα σε αυτή τη σιωπή γεννιέται κάτι αληθινό. Επιλέγω να δημιουργηθεί ο χώρος και το περιβάλλον μίας χρονικής ακινησίας, μιας εσωτερικής παύσης ώστε στη συνέχεια να ακουστεί ο λόγος. Το νερό, η παύση, η ακινησία λειτουργούν σαν τελετουργία μετάβασης από τον έξω κόσμο στον εσωτερικό κόσμο της ηρωίδας. Αυτή η εισαγωγή προετοιμάζει τον θεατή όχι να ακούσει απλώς, αλλά να νιώσει.
![]()
Στη σκηνοθετική σας ματιά, το σώμα προηγείται συχνά της φωνής. Πιστεύετε ότι το θέατρο σήμερα συνομιλεί πιο άμεσα με αυτή τη γλώσσα;
Στη δουλειά μου, το σώμα προηγείται συχνά της φωνής γιατί κι εγώ έτσι έμαθα να υπάρχω. Όχι από αισθητική επιλογή, αλλά από πεποίθηση. Πολλές φορές ένιωθα πριν καταλάβω. Πονούσα πριν μπορέσω να μιλήσω. Το σώμα θυμάται αυτά που ο νους προσπαθεί να ξεχάσει. Το σώμα κουβαλά μνήμη, τραύμα, επιθυμία. Πολλές φορές λέει την αλήθεια πριν προλάβει να τη διαμορφώσει ο λόγος. Γιατί το σώμα που νιώθει, που πονάει, που ερωτεύεται, που ξεσπάει, αυτό το σώμα δεν ψεύδεται. Το θέατρο, ως ζωντανή τέχνη, έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει αυτή τη γλώσσα άμεσα και βαθιά.
Όταν ένα έργο αγγίζει συλλογικά τραύματα, ποια θεωρείτε ότι είναι η ευθύνη του καλλιτέχνη απέναντι στον θεατή;
Όταν ένα έργο αγγίζει συλλογικά τραύματα, η ευθύνη του καλλιτέχνη είναι να μην εκμεταλλευτεί το τραύμα να μην το εργαλειοποιεί. Ο καλλιτέχνης δεν θεραπεύει, ούτε και σοκάρει. Είναι ευθύνη του καλλιτέχνη να προσεγγίσει το τραύμα με σεβασμό, ακρίβεια, ειλικρίνεια και να αφήνει χώρο στον θεατή να αναπνεύσει και να αναγνωρίσει κάτι δικό του, αν το θελήσει. Να μη βιαστεί να εξηγήσει. Το θέατρο δεν αλλάζει τον κόσμο, αλλάζει όμως τον τρόπο που τον κοιτάμε. Και αυτό, πολλές φορές, αρκεί για να ξεκινήσει μια εσωτερική αυτογνωσία και αλλαγή.
Τι είναι αυτό που αισθάνεστε ότι αξίζει να προστατεύετε μέσα σας, ώστε να συνεχίζετε να δημιουργείτε θέατρο με ουσία;
Αυτό που προσπαθώ να προστατεύω μέσα μου για να συνεχίσω να δημιουργώ είναι η ικανότητα να αμφιβάλλω. Η αμφιβολία με κρατά ζωντανό, ανοιχτό, σε εγρήγορση, σε σχέση με τον κόσμο. Όσο δεν είμαι βέβαιος, όσο συνεχίζω να αναρωτιέμαι, τόσο ξέρω ότι έχω ακόμη λόγο να κάνω θέατρο. Δεν κρύβω πως αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι μήπως και σκληρύνουμε οι άνθρωποι. Μήπως συνηθίσουμε και πάψουμε να συγκινούμαστε. Γι’ αυτό και προσπαθώ να προστατεύω την ευαισθησία μου, ακόμη κι όταν με εκθέτει. Γιατί χωρίς αυτήν, το θέατρο γίνεται μηχανισμός και όχι πράξη ζωής. Θέλω επίσης να τονίσω πως δεν με απασχολεί η επιτυχία όπως ορίζεται συνήθως. Με απασχολεί η συνάντηση. Εκείνη η σπάνια στιγμή που νιώθεις πως κάτι πέρασε από τη σκηνή στην πλατεία και πίσω, χωρίς να ειπωθεί φωναχτά. Αν έστω ένας άνθρωπος φύγει από την παράσταση με μια σκέψη που δεν είχε πριν, τότε ξέρω ότι άξιζε τον κόπο. Όπως προανέφερα, δεν ξέρω αν το θέατρο αλλάζει τον κόσμο. Ξέρω όμως ότι έχει αλλάξει εμένα. Και μου αρέσει πολύ. Και συνεχίζει να με αλλάζει. Και όσο συμβαίνει αυτό, θα συνεχίσω να ανεβαίνω στη σκηνή όχι για να μιλήσω πιο δυνατά, αλλά για να ακούσω καλύτερα. Γιατί, τελικά, το θέατρο δεν είναι απάντηση στη ζωή. Είναι τρόπος να τη διασχίζεις χωρίς να τη φοβάσαι.
Συνέντευξη: Έρη Χριστοφορίδου
![]()








