ΠΡΟΣΩΠΑ

Ελένη Φίλιππα: Το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός είναι σωτήρια αγαθά

Η γνωστή ηθοποιός, Ελένη Φίλιππα, η οποία έγινε ευρέως γνωστή μέσα από τη συμμετοχή της στη σειρά «Κωνσταντίνου και Ελένης» συμπρωταγωνιστεί στη παράσταση «Μονόκλινο σε Μπουάτ» σε σκηνοθεσία Άννας Χατζησοφιά, στο θέατρο «Αλκμήνη», και συζητά μαζί μου για τα πρώτα βήματα της παράστασης, τον λυτρωτικό ρόλο του χιούμορ, καθώς και για την αέναη πεποίθηση της πως η ανθρωπότητα θα παραμένει πάντοτε ελπιδοφόρα, εφόσον έστω κι ένας θα είναι σε θέση να αποτελεί τη «σπίθα» για να ξεκινήσει πυρκαγιά απέναντι σε κάθε είδους σκοταδισμό. Την ευχαριστώ θερμά για την κουβέντα μας!

Μία παράσταση που σίγουρα θα μας χαλάσει τη διάθεση, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά και στην αφίσα, μία πρόταση που προέρχεται από το εισαγωγικό σημείωμα της συγγραφέως. Γιατί, λοιπόν, θα μας χαλάσει η διάθεση;

Κατ’ αρχήν, πρόκειται για μία παράσταση βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο της συγγραφέως, Όλγας Στέφου, από το οποίο και προέρχεται η φράση που αναφέρατε, στο εξώφυλλο του βιβλίου. Δεν είναι ένα θεατρικό έργο, ούτε κι εμείς οι ίδιες κάναμε κάποια διασκευή πάνω του. Παίζεται ακριβώς έτσι όπως είναι γραμμένο. Η συγκεκριμένη φράση μας άρεσε πάρα πολύ και αποφασίσαμε να τη χρησιμοποιήσουμε κι εμείς. Η φράση χρησιμοποιείται με έναν σαρκαστικό και χιουμοριστικό τρόπο. Στην ουσία, δεν χαλάει η διάθεση, απλά τα ζητήματα που διαπραγματεύεται είναι δύσκολα, δυσάρεστα, λίγο σκοτεινά. Διαπραγματεύεται το θέμα το θέμα της βαριάς κακοποίησης, της βαριάς κατάθλιψης και το θέμα μιας σοβαρής ασθένειας, όπως είναι και η σκλήρυνση κατά Πλάκας, θέματα που έχουν συμβεί στην ίδια τη συγγραφέα. Επομένως, είναι πράγματα που ναι μεν είναι σοβαρά και βαριά, αλλά από την άλλη μεριά αυτό είναι και το ευτύχημα, αλλιώς δεν θα ανεβάζαμε ποτέ ένα έργο που θα το έβλεπε ο θεατής και μετά θα επέστρεφε να χαπακωθεί. Η συγγραφέας αντιμετωπίζει τα θέματα της με ένα φοβερό χιούμορ, το οποίο και διατρέχει όλο το έργο. Ο ιδιαίτερος τρόπος που κοιτά όλα αυτά που της έχουν συμβεί είναι αυτός που της δίνει όλη τη διάθεση για να συνεχίσει τη ζωή της και να προχωρήσει μπροστά, διότι αυτό έχει κάνει επί της ουσίας.

Είναι η πρώτη φορά που το βιβλίο της συγγραφέως αποκτά φωνή και σώματα και μεταφέρεται στο θεατρικό σανίδι.

Πολύ σωστά. Να πω ότι είναι δική μου παραγωγή, μαζί με την Άννα Χατζησοφιά. Τον Σεπτέμβριο του 2023, είχε γίνει η παρουσίαση του βιβλίου στην οποία και είχαμε πάει μαζί με την Άννα. Με είχε ενημερώσει ότι επρόκειτο για παρουσίαση βιβλίου μιας γνωστής της και μου πρότεινε να πάμε, όπου και δέχτηκα. Δεν γνώριζα το βιβλίο, δεν το είχα διαβάσει μέχρι τότε. Αφού μίλησαν διάφοροι προσκεκλημένοι για το βιβλίο, ξεκίνησε η ανάγνωση ορισμένων αποσπασμάτων. Ακούγοντας τα, εκείνη την ώρα γύρισα στην Άννα και της είπα ότι αυτό που ακούγαμε ήταν πολύ ωραίο και πως έπρεπε να το κάνουμε θεατρική παράσταση. Αυτό που μου άρεσε πιο πολύ από όλα ήταν το χιούμορ που διαπερνούσε ακόμα και τις πιο ακραίες και δύσκολες καταστάσεις. Νομίζω πως αυτή είναι και η μεγάλη αρετή του.

Μιας και αναφέρατε το χιούμορ, είναι ο αυτοσαρκασμός ένας δύσκολος μα συνάμα θεμιτός τρόπος προκειμένου ένας άνθρωπος να ξορκίσει τους προσωπικούς του δαίμονες;

Για εμένα, ναι. Αυτό ακριβώς κάνω στη ζωή μου. Νομίζω ότι είναι σωτήριος τρόπος. Βέβαια, είναι και θέμα χαρακτήρα αυτό, δε μπορώ να πω ότι γενικά είναι πανάκεια για όλους τους ανθρώπους. Επειδή εγώ έτσι είμαι στη ζωή μου, με έχει λυτρώσει κυριολεκτικά. Αντιμετωπίζοντας πολύ δύσκολες και δυσάρεστες καταστάσεις, το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός είναι σωτήρια αγαθά. Είναι καλό να τα χρησιμοποιούμε ακόμα και όταν συμβαίνουν σε εμάς τους ίδιους κάποια πράγματα, όχι όταν απλά συμπαραστεκόμαστε σε ένα αγαπημένο μας πρόσωπο που δυσκολεύεται με μία κατάσταση. Εμένα το χιούμορ είναι το όπλο μου. Όταν συζητώ με ανθρώπους για διάφορα πράγματα που συμβαίνουν, πάντοτε τους συμβουλεύω να μην ξεχνάνε το χιούμορ.

Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο πως οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν ως όπλο το χιούμορ και τον αυτοσαρκασμό έχουν έρθει ένα βήμα πιο κοντά στη συνειδητοποίηση της θνητότητας τους.

Έχετε απόλυτο δίκιο. Οι άνθρωποι που έχουν βρεθεί μπροστά στο κατώφλι του θανάτου ή κάποιου πολύ δυσάρεστου γεγονότος καταλαβαίνουν πολύ καλά την εφήμερη φύση τους.

Σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς που διανύουμε, θεωρείτε πως έχει ενισχυθεί ο ψυχοθεραπευτικός ρόλος της τέχνης;

Δε μπορώ να απαντήσω μετά λόγου γνώσεως, διότι προσωπικά δεν είχα ποτέ σχέση με ψυχοθεραπείες, δεν έχω πάει ποτέ στον ψυχολόγο, δεν είχα αισθανθεί ποτέ την ανάγκη για κάτι τέτοιο, πιθανώς επειδή έκανα θέατρο. Δε ξέρω εάν έχει ενισχυθεί αυτός ο ρόλος της τέχνης, αλλά θα πω ο,τι μας είπε η συγγραφέας του βιβλίου, Όλγα Στέφου. Η Όλγα έχει γράψει ένα βιβλίο που δεν έχει ακούσει ποτέ, απλά το έχει γράψει. Πριν από περίπου ενάμιση μήνα, όταν ακόμα δεν είχαμε στήσει με ακρίβεια το έργο και απλά το είχαμε προχωρήσει, είχε έρθει σε μία από αυτές τις πρόβες για να μας δει και να μας ακούσει. Στο τέλος, έφυγε δίχως να μας πει τίποτα, λέγοντας ότι θα μας ενημέρωνε για το πώς της φάνηκε λίγο αργότερα. Θεωρήσαμε πως δεν της άρεσε. Λίγο πιο μετά, τηλεφώνησε στην Άννα Χατζησοφιά, με την οποία είναι και φίλες, και της είπε ότι έπαθε τέτοιο καλό σοκ που πλέον δεν χρειάζεται να πηγαίνει σε ψυχοθεραπευτή. Της ήταν λυτρωτικό το ότι άκουσε την προσωπική της ιστορία από κάποιους άλλους ανθρώπους. Ύστερα, ξαναήρθε και σε άλλη πρόβα και είπε πως εάν μπορούσε θα ερχόταν σε κάθε πρόβα, διότι μετά αισθάνεται ανάλαφρη. Αυτό ενδεχομένως θα μπορούσε να το εξηγήσει η ίδια, τον τρόπο που επιδρά πάνω της η συγκεκριμένη τέχνη.

Είναι πολύ μεγάλη υπόθεση να το λέει αυτό ένας άνθρωπος και δη ο δημιουργός ενός έργου.

Μα φυσικά. Εμείς δεν μπορούσαμε να το συνειδητοποιήσουμε αυτό, το ότι ένας άνθρωπος έγραψε κάτι, αλλά δεν το έχει «ακούσει» ακόμα, δεν το έχει δει «ζωντανό». Προφανώς το θέατρο, το οποίο δίνει ζωή στα πράγματα, λειτουργεί με έναν συγκεκριμένο τρόπο, λυτρωτικό, καθαρτικό. Για αυτόν τον λόγο μάλλον υπάρχουν και ψυχοθεραπείες με δραματοθεραπεία, με μουσική.

Πιστεύετε στην εγκυρότητα της φράσης «Ο δρόμος προς τον Παράδεισο περνά μέσα από την Κόλαση»;

Νομίζω πως το πιστεύω. Εάν ένας άνθρωπος προς το τέλος της ζωής του έχει την ευτυχία να είναι ήρεμος και γαλήνιος, νομίζω πως αυτό θα το πετύχει μονάχα αν πονέσει, αν λυπηθεί και κλάψει. Δε μας χαρίζονται τα πράγματα. Επειδή πια έχω διανύσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου, έχοντας από πίσω μου ένα μεγάλο παρελθόν με καλές και κακές καταστάσεις, όσο μεγαλώνω ανθρώπους πιστεύω ακράδαντα ότι είναι δυσάρεστη η στεναχώρια, αλλά δεν μπορούμε να την αποφύγουμε.

Το αδάμαστο ανθρώπινο πνεύμα έχει αποδείξει πως, εάν θέλει, δεν τιθασεύεται, σπάει τα όποια δεσμά και ξεπερνά τις δυσκολίες που προκύπτουν. Υπάρχει χώρος και χρόνος για να αμφισβητηθεί κάτι τέτοιο;

Όχι. Η ανθρωπότητα μέσα από όλα αυτά τα χρόνια που έχει διανύσει μας έχει αποδείξει πως λίγο μόνο καιρό ξαποσταίνει και ξανά προς τη δόξα τραβά. Περνάνε πολλές σκοτεινές περίοδοι, τις οποίες βιώνουμε και συλλογικά ως ανθρώπινο είδος, αλλά και ατομικά. Το πνεύμα μας όμως δεν υποτάσσεται, είναι ελεύθερο. Ακόμα και να υποταχθούν κάποια στιγμή τα εκατομμύρια των ανθρώπων, ακόμη και ένας θα ξεφύγει. Ένας μονάχα φτάνει. Το πιστεύω ακράδαντα αυτό. Εάν δεν το πίστευα, θα έλεγα πως είμαστε καταδικασμένοι αιωνίως. Το πιστεύω γιατί το έχω δει και το νιώθω. Ένας θα βρει τη χαραμάδα και θα φύγει.

Με τη τελευταία σας λέξη, τη «χαραμάδα», μου θυμίσατε έναν στίχο από τραγούδι του Λέοναρντ Κόεν: « Υπάρχει μία ρωγμή στα πάντα, έτσι μπαίνει μέσα το φως».

Ακριβώς αυτό ισχύει.

Με τα εγκλήματα ειδεχθή και μη, να διαδέχονται το ένα το άλλο, με την έξαρση των ασθενειών, τις γυναικοκτονίες να καταλαμβάνουν σχεδόν καθημερινά την δυστυχή και αποτρόπαια θέση τους εκεί έξω, είναι η παράσταση ένα σημείο αναφοράς για όλους εκείνους τους ανθρώπους που πασχίζουν να οικοδομήσουν τη δική τους γωνιά σε αυτόν τον πλανήτη;

Έχω την εντύπωση πως ναι, είναι, εφόσον πρόκειται για αληθινή ιστορία, Βλέπουμε την πορεία μίας νέας, 28χρονης κοπέλας, η οποία βρίσκει τη δύναμη να γράψει αυτό το υπέροχο βιβλίο, να βγάλει στο φως τα προβλήματα και όλα αυτά που πέρασε, χωρίς να φοβάται. Αυτό πιστεύω ότι είναι λυτρωτικό για τον κάθε άνθρωπο που έχει βιώσει και έχει περάσει από τέτοιες καταστάσεις. Όσον αφορά στις γυναικοκτονίες, δεν είμαι σίγουρη πως τώρα γίνονται περισσότερες από ο,τι στο παρελθόν, απλά τώρα οι γυναίκες έχουν αρχίσει να μιλάνε ευκολότερα. Παλιά, δεν ήταν καθόλου εύκολο, στην εποχή των μανάδων μας για παράδειγμα. Τώρα, έχουν βρει το θάρρος και τον δρόμο για να μπορούν να μιλάνε. Υπάρχουν διαφόρων ειδών «βήματα» για να ανέβει μία γυναίκα πάνω και να μιλήσει. Επίσης, και η πληροφόρηση μας είναι πιο άμεση για αυτά τα ζητήματα.

Συμπρωταγωνιστείτε με άλλες δύο εξαιρετικές ηθοποιούς, την κυρία Ιφιγένεια Καραμήτρου και την κυρία Τζίνη Παπαδοπούλου.

Βεβαίως. Είμαστε πολύ ευτυχείς. Είμαστε τρεις γυναίκες που παίζουμε στην ουσία τον ίδιο ρόλο και αφηγούμαστε την ίδια ιστορία. Με έναν περίεργο τρόπο, αυτό μας έχει κάνει να δεθούμε αρκετά. Με τη Τζίνη έχω δουλέψει άλλες δύο φορές παλαιότερα, στο Θεσσαλικό θέατρο. Με την Ιφιγένεια δεν είχε ξαναδουλέψει καμία από εμάς, είναι και μικρότερη. Έχουμε ένα υπέροχο κλίμα και ελπίζω πως θα βγαίνει και στην παράσταση.

Σε μία από τις αφίσες της παράστασης είστε και οι τρεις συνδεδεμένες με το ίδιο σκοινί.

Αυτό το σκοινί είναι κομβικό σημείο της παράστασης, παίζει σε όλη τη διάρκεια της, από την αρχή μέχρι το τέλος. Υποδηλώνει το δέσιμο και το αίμα, σαν άλλες φλέβες.

Την παράσταση υπογράφει σκηνοθετικά η κυρία Άννα Χατζησοφιά.

Φυσικά. Η Άννα, πέρα από φίλη και συνεργάτις, είναι και κουμπάρα μου. Εκτός από το επαγγελματικό κομμάτι, έχουμε αναπτύξει και άλλους δεσμούς.

Θα χαρούμε πολύ να σας δούμε και στην Θεσσαλονίκη.

Θέλουμε πολύ να έρθουμε. Θα το προσπαθήσουμε. Προσωπικά, έχω πολλά χρόνια να την επισκεφτώ, είναι αγαπημένη μου πόλη η Θεσσαλονίκη, διότι η αδελφή μου σπούδαζε Αρχιτεκτονική εκεί. Από τότε που πήγαινα γυμνάσιο, «ανέβαινα» προς τα εκεί και ένιωθα πως ήταν μια μαγική πόλη. Έχω μια πολύ ιδιαίτερη και «αγαπησιάρικη σχέση» με τη Θεσσαλονίκη.

 Συνέντευξη: ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΕΡΤΣΙΔΗΣ

Για περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση ακολουθήστε τον παρακάτω σύνδεσμο: “Μονόκλινο σε μπουάτ” στο Θέατρο Αλκμήνη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to top button