
Η Θεσσαλονίκη υποδέχθηκε για τρεις sold out παραστάσεις, τη βραβευμένη, με το Κρατικό Βραβείο Συγγραφής Θεατρικού Έργου 2022, θεατρική κωμωδία της Ζέτης Φίτσιου “Οι από κάτω”, στο Θέατρο “Αυλαία”. Μια παράσταση που προβάλει μέσα από σατυρική πινελιά, αλλά και με ευαισθησία και συναίσθημα, κοινωνικά ερωτήματα που σχετίζονται με την ανθρώπινη οντότητα και προσκαλεί το θεατή να δει το “φαίνεσθαι” (οι “Από πάνω”), αλλά και το κρυφό “είναι” (οι “Από κάτω”).
Η ιστορία αφορά δυο κατάδικους, τον Ερρίκο και τον Βλάση, οι οποίοι, έχοντας διαπράξει ληστεία σε τράπεζα, εκτίουν την ποινή τους σε έναν υπόνομο, ζώντας στη βρωμιά και τη μοναξιά, και είναι υποχρεωμένοι να τον καθαρίσουν ολοκληρωτικά για να ελευθερωθούν και να επανενταχτούν στην κοινωνία. Όμως, υπάρχει μία τρύπα από όπου “οι από πάνω” ρίχνουν σκουπίδια συνεχώς και, παρά τις αιτήσεις τους στο Δήμο για να την κλείσει, το θέμα μπαίνει στο συρτάρι και η αποφυλάκιση μοιάζει με ανεκπλήρωτο όνειρο. Όμως, ξαφνικά, μαζί με τα σκουπίδια στον υπόνομο, καταλήγει και η Έμυ, μια influencer που ζει στα φώτα τη διασημότητας, και η παρουσία της στην “κάτω κοινωνία” ανατρέπει το σκηνικό, καθώς και οι τρεις ήρωες αλληλεπιδρούν και οι ζωές τους αλλάζουν ριζικά, θέτοντας ζητήματα επαναπροσδιορισμού της εξουσίας, της υπαρξιακής εγκατάλειψης και της ελπίδας για μια καλύτερη ζωή.
Το έργο υπογράφει η Ζέτη Φίτσιου, η οποία εστιάζει στη μοναξιά της σημερινής κοινωνίας και την ανθρώπινη προσκόλληση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αποτέλεσμα την αποξένωση και την πλήρη απουσία ενσυναίσθησης. Και όλα αυτά ξετυλίγονται σε δυο επίπεδα, στους “από πάνω”, οι οποίοι είναι οι αναγνωρισμένοι κοινωνικά, καθώς πρέπει, ηθικοί άνθρωποι, και στους “από κάτω” που ζουν στο περιθώριο και καταδικασμένοι από την ίδια κοινωνία. Όμως τα όρια ανάμεσά τους είναι πολύ λεπτά, τόσο, που ξαφνικά βρίσκεται κανείς από τη μια μεριά στην άλλη. Αλλά με έναν ιδιαίτερο χιουμοριστικό τρόπο, δημιουργείται μια γέφυρα επικοινωνίας του πραγματικού με το ιδεατό και επιτρέπει στους ήρωες να δουν την αλήθεια με άλλα μάτια, πιο ζεστά και φωτεινά. Ώστε, ο θεατής να αναγνωρίζει κάτι από τον εαυτό του σε κάθε ήρωα και η ιστορία να εκτυλίσσεται σε άκρως ανθρώπινη συγκινητική διάσταση.
Η σκηνοθετική επιμέλεια του Κώστα Σιλβέστρου, κινείται γρήγορα, σε ένα ρυθμό που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον και μεταφέρει πιστά την ατμόσφαιρα του έργου μέσα από κωμικό, αλλά ταυτόχρονα συγκινητικό τόνο. Ο κάθε ήρωας ενσαρκώνεται με τη λαμπερότητα και την καθαρότητα που του αρμόζει, έτσι ώστε να φωτιστούν τα κρυφά μονοπάτια της ψυχής και να γίνουν όχι μόνο ορατά στο θεατή, αλλά και να συνταχτούν μαζί του. Ενισχυτικά, ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί επιμελώς τα αντικείμενα του σκηνικού, που, μαζί με την προσεγμένη μουσική και τον διακριτικό φωτισμό, δημιουργούν το μοναχικό και απόκοσμο περιβάλλον ενός υπόνομου.
Ο Κώστας Καζάκας, στο ρόλο του Βλάσση, αποδεικνύει το θεατρικό του ταλέντο, καθώς ξεδιπλώνει επί σκηνής τις υποκριτικές του δεξιότητες, τόσο στα κωμικά σημεία του έργου, όσο και στα δραματικά, δοσμένα με πλήρη έλεγχο και αρμονία.
Ο Ερρίκος Λίτσης, στο ρόλο του Ερρίκου, αποδίδει με πειστικότητα έναν ήρωα που έχει εσωτερικές συγκρούσεις, και που όμως κρατά αποτελεσματικά τις ισορροπίες στα κωμικά, αλλά και στα δραματικά σημεία του έργου.
Η Άνδρη Θεοδότου, ως Έμυ, σαρώνει σαν ανεμοστρόβιλος επί σκηνής και καθηλώνει με την άκρως δυναμική αλλά ταυτοχρόνως διαχειριζόμενη κινησιολογία της.
Το σκηνικό και τα κοστούμια της παράστασης που υπογράφει η Γεωργία Μπούρδα, λαμβάνουν κι αυτά επάξια το χώρο τους στον τίτλο του εξαιρετικού αυτού εγχειρήματος. Από τη μια, το σκηνικό του υπονόμου δίδεται με κάθε λεπτομέρεια, με ποικιλία χρωμάτων και αντικειμένων, δημιουργώντας μια ισορροπημένη σκηνή, και ενσωματώνοντας τους τρεις χαρακτήρες με αβίαστο και συνάμα με εντελώς φυσικό τρόπο. Από την άλλη, τα κοστούμια αποτελούν άριστη επιλογή, καθώς τονίζουν στιλιστικά και νοηματικά αυτό το κοινωνικό χάσμα ανάμεσα στους “πάνω” με τους “κάτω”.
Η θεατρική παράσταση “Οι από κάτω”, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το ανθρώπινο δυναμικό μιας κοινωνίας και τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ τους. Με χιουμοριστικό και κωμικό τρόπο, οι άνθρωποι που ζουν στο περιθώριο και είναι απομονωμένοι επιδιώκουν να γίνουν αρεστοί στους άλλους και να “ανέβουν” κοινωνικά. Και από την άλλη μεριά, οι “από πάνω”, παρόλο που ενδεχομένως να πέρασαν κάποια στιγμή από δύσκολες καταστάσεις και κοινωνικό αποκλεισμό, δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τους “από πάνω”, δείχνοντας μηδενική ενσυναίσθηση και φροντίδα για τον συνάνθρωπο. Οι τρεις πρωταγωνιστές της ιστορίας είναι τόσο ταιριαστοί, που όλη αυτή η διάδραση ανάμεσά τους ξεδιπλώνεται με έναν τρόπο μοναδικό, ο οποίος προσδιορίζει ακριβώς το νόημα του έργου, την επανεξέταση της ζωής και εντέλει τη λήψη αποφάσεων που θα φωτίσουν τη ζωή ή θα τη σκοτεινιάσουν. Η απόφαση είναι καθαρά δική μας!
Με άλλα λόγια, αν εμείς ήμασταν κομμάτι των “από κάτω”, άνθρωποι του περιθωρίου και της κα-τανάλωσης, που δε μας δίνονται καν τα αναγκαία προς το ζην, πώς θα μας φαινόταν αν δεν άκουγε κανείς τη φωνή μας και παραμέριζε την αξιοπρέπειά μας; Κι αν πάλι, ήμασταν κομμάτι των “από πάνω”, πόση συνείδηση θα μας επέτρεπε η κοινωνική μας τάξη να έχουμε ώστε να ακουμπήσουμε έστω με το βλέμμα μας τους “από κάτω” και να συγχρονιστούμε σε έναν παλμό που θα προσφέρει ζωή και στους δυο μας; Είναι ερωτήματα που μας προβληματίζουν, που μας ωριμάζουν, και ναι, αυτό το έργο, με το υπέροχο χιούμορ, τις γρήγορες συναισθηματικές εναλλαγές και τις αξιοθαύμα-στες ερμηνείες στέκεται αφορμή για να οδηγήσει εμάς ένα βήμα πιο πέρα από τον εαυτό μας και να φωτίσει λίγο πιο βαθιά στην ψυχή μας. Έστω και λίγο από αυτό το φως να νιώσουμε, είμαστε ήδη κερδισμένοι, σε όποιον όροφο και να βρισκόμαστε!
Αξίζει πραγματικά να τη δείτε! Η παράσταση επιστρέφει στο Θέατρο Αυλαία στις 9 και 10 Νοεμβρίου, για τέσσερις ακόμη παραστάσεις. Καλή θέαση!
Γράφει η Έλενα Χατζηκωνσταντίνου









