Υπάρχουν δημιουργοί που δεν γράφουν, ανασαίνουν ποίηση. Η Άννα Σωτρίνη είναι μία από αυτούς. Ανάμεσα στη σκηνή και στη σελίδα, ανάμεσα στο φως και στη σιωπή, μετατρέπει τον χρόνο σε αίσθηση και τη σιωπή σε παρουσία. Το Tableau Vivant αποτελεί μια ποιητική συλλογή που αιχμαλωτίζει τη στιγμή στον αέρα, εκεί όπου το βλέμμα συναντά τη λέξη και η λέξη μεταμορφώνεται σε φως. Μιλήσαμε μαζί της για εκείνη τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη ζωγραφική και τον λόγο, για τη σιωπή που γίνεται φωνή και για τον τρόπο που το ποίημα γεννιέται για να μας συναντήσει.
Το Tableau Vivant είναι μια ποιητική στάση απέναντι στον χρόνο και στην ακινησία. Ποιο είναι εκείνο το σημείο όπου η σιωπή μετατρέπεται σε κίνηση και η ποίηση σε εικόνα;
Όταν η σιωπή δεν αντέχει άλλο την ακινησία. Γίνεται εικόνα όταν το βλέμμα ακουμπήσει με προσήλωση πάνω σε κάθε τι που φαίνεται σημαντικό ή και ασήμαντο, ώστε να ανακαλύψει αυτό που δεν φαίνεται. Δεν είχα πρόθεση να εξηγήσω. Ήθελα να αφήσω τον αναγνώστη να συναντήσει τον εαυτό του χωρίς εκβιασμούς και συναισθηματολογίες. Και τότε, μέσα στην ακινησία και στη σιωπή ανάμεσα στους στίχους, κάτι αρχίζει να μετακινείται εντός: μια σκιά, μια ανάμνηση, μια φωνή που ανήκει σε όλους μας.
Ανάμεσα στη ζωγραφική και τη γραφή υπάρχει μια λεπτή γραμμή, η στιγμή που το βλέμμα γίνεται λέξη. Πού συναντώνται, για εσάς, η όραση και η εσωτερική φωνή;
Στη στιγμή που το βλέμμα δεν ψάχνει να δει, αλλά να κατανοήσει. Η εσωτερική φωνή είναι ένας ακαθόριστος θόρυβος που πετάγεται από το στομάχι και ζητά μορφή. Εκεί γεννιούνται οι λέξεις μου. Όχι για να περιγράψουν, αλλά για να δώσουν σχήμα στη φασαρία. Η όραση και η φωνή συναντιούνται όταν το μέσα και το έξω παύουν να συγκρούονται.
Ως σκηνοθέτις, βλέπετε τον στίχο μέσα από το φως και τον ρυθμό της σκηνής. Ως ποιήτρια, τον ακούτε μέσα από τη σιωπή. Πώς διαλέγει κανείς ποια μορφή θα πάρει μια ιδέα λόγο, σώμα ή χρώμα;
Δεν διαλέγεις. Σε διαλέγει. Κάποιες ιδέες ζητούν φωνή, άλλες σώμα, άλλες παύση. Ως σκηνοθέτις, ακούω τον ρυθμό της σκηνής. Ως ποιήτρια, τον κρατώ μέσα μου. Η μορφή δεν είναι απόφαση. Είναι αναγνώριση. Όταν η ιδέα βρει τον χώρο της, τότε εμφανίζεται, όχι ως επιλογή, αλλά ως παρουσία.
Ο χρόνος στα ποιήματά σας μοιάζει να διαστέλλεται, να γίνεται σχεδόν απτός. Είναι ο χρόνος αντίπαλος, συνοδοιπόρος ή καθρέφτης της ανθρώπινης εμπειρίας;
Ο χρόνος είναι όλα αυτά και τίποτα από αυτά. Δεν τον πολεμώ. Τον ακολουθώ. Τον αφήνω να διαστέλλεται, να συρρικνώνεται, να με ξεγελά. Δεν είναι αντίπαλος. Είναι ο χώρος όπου συναντιούνται η ζωή και το ποίημα. Όχι για να τον νικήσουν, αλλά για να τον κατανοήσουν. Ή έστω, να σταθούν απέναντί του χωρίς φόβο.
Το Tableau Vivant μοιάζει με πρόσκληση. Να σταθούμε μπροστά στη στιγμή και να τη δούμε να ανασαίνει. Πιστεύετε πως ο αναγνώστης μπορεί να γίνει «συνδημιουργός» του ποιήματος;
Αν δεν γίνει, το ποίημα δεν υπάρχει. Ο αναγνώστης δεν είναι αποδέκτης. Είναι αντανάκλαση. Δεν ζητά να διαβαστεί. Ζητά να σταθείς απέναντί του, όπως μπροστά σε έναν φίλο και να συνεννοηθείτε μόνο με το βλέμμα. Εκεί, μέσα στη σιωπή, γεννιέται η συνενοχή της ταύτισης.
Σε μια εποχή που οι λέξεις περισσεύουν, επιλέγετε τη σιωπή. Είναι η σιωπή απουσία ή η πιο δυνατή μορφή παρουσίας;
Η σιωπή είναι η μόνη μορφή παρουσίας που δεν ζητά τίποτα. Δεν διεκδικεί, δεν φωνάζει. Είναι σαν Ζεν: Σιωπή – Κενό – Εσωτερικότητα. Η σιωπή ανάμεσα στις λέξεις γίνεται ανάσα και σώμα. Είναι ο χώρος όπου οι λέξεις και τα κενά τους είναι παρουσίες που περιμένουν να συμπλεύσουν.
Συνέντευξη: Έρη Χριστοφορίδου
